Italië (officiële benaming: de Italiaanse Republiek), is een land in Zuid-Europa dat behoort tot de Europese Unie. Ten noorden grenst Italië aan Frankrijk, Zwitserland, Oostenrijk en Slovenië. De rest van het land wordt omringd door de Tyrrheense Zee, de Middellandse Zee, de Ionische Zee en de Adriatische Zee.

De eilanden Sicilië, Sardinië en Elba en een aantal kleinere eilanden behoren ook tot Italië. De hoofdstad van Italië is Rome (Roma). Daarin bevindt zich het onafhankelijke Vaticaanstad waarvan de paus het hoofd is. Een tweede onafhankelijke enclave binnen de Italiaanse grenzen is San Marino. Belangrijke steden zijn Milaan (Milano), Turijn (Torino), Genua (Genova), Venetië (Venezia), Florence (Firenze), Bologna, Verona, Napels (Napoli), Ancona, Bari, Perugia, Cagliari, Catania, Messina en Palermo (de hoofdstad van Sicilië).

De vorming van de Republiek Italië

Na de ineenstorting van het fascistische regime kwam ook de monarchie ten val, met name vanwege de opstelling van het koningshuis ten tijde van het fascistische bewind. In een referendum, gehouden op 2 juni 1946, koos een ruime meerderheid van de bevolking voor een democratische republiek als staatsvorm. De democratische republikeinse grondwet trad op 1 januari 1948 in werking. Daarin is onder meer bepaald dat mannelijke afstammelingen van de koninklijke familie Italië niet meer in mochten (deze bepaling is door de regering Berlusconi in de jaren 2002-2006 overigens uiteindelijk geschrapt nadat de nazaten van het koningshuis een beroep deden op het Europese recht van vrijheid van verkeer) en is hen de koninklijke titel ontnomen. Ook is de fascistische partij (PNF) verboden en is bepaald dat de republieksvorm van de staat niet gewijzigd kan worden. De Italiaanse republiek kent een president (op dit moment Giorgio Napolitano) die voornamelijk een ceremoniële functie vervult. Op sommige momenten blijkt dat de president wel zeker een vorm van macht heeft, bijvoorbeeld tijdens de overgang in het najaar van 2011 van de regering-Berlusconi naar het technocratenkabinet van Monti.

2 juni is tegenwoordig een feestdag, waarop het ontstaan van de republiek wordt gevierd. Italië is sinds de jaren vijftig lid van de NAVO, het is vanaf de oprichting lid van de Europese Gemeenschap.

Demografische ontwikkeling van Italië

Vanaf midden jaren ’90 had Italië als één van de eerste Europese landen een negatieve bevolkingsgroei.  Het aantal geboorten is kleiner dan het aantal mensen dat overlijdt. De vergrijzing is één van de grote problemen waarmee het land kampt. Veel vrouwen krijgen nog maar één kind en dankzij de mediterrane levensstijl en de gezonde voeding worden Italianen heel oud.

Immigratie

De illegale immigratie via Zuid-Italiaanse havens en stranden, onder meer uit Albanië en Turkije, wordt met name in het noorden van Italië gezien als oorzaak van stijgende misdaad. Het is vooral ook een grensoverschrijdend probleem, aangezien landen als Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Nederland voor veel van deze migranten als eindbestemming gelden. Alhoewel de Italiaanse regelgeving, in het kader van Schengen, inmiddels op niveau is, bestaan nog lacunes in de implementatie daarvan langs de uitgestrekte Italiaanse kust. In april 2000 hebben de Italiaanse en de Albanese regering een akkoord gesloten over de jaarlijkse toelating van 5000 Albanezen in Italië. Voorheen heeft Italië soortgelijke akkoorden afgesloten met Tunesië en Marokko.

Italië kent ook een grote toestroom van migranten via het eiland Lampedusa. In het voorjaar van 2012 draaide er een Italiaanse film in de filmhuizen, die de problematiek van de Afrikaanse immigranten mooi in beeld brengt: Terraferma.

Kritiek op migratiebeleid

Hoewel Italië pleit voor meer samenwerking, zijn er ook geluiden te horen die Italië in een ander licht stellen. Amnesty International meldt dat er geen specifieke wet is die asielzoekers beschermt en dat de huidige immigratiewetgeving geen verbetering inhoudt. Ook het bouwen van detentiekampen in Libië keurt zij af. Meer dan 1425 immigranten zijn volgens Amnesty International naar Libië uitgezet. Sinds 2004 krijgt Libië financiële steun van Italië en militair materieel in ruil voor het tegenhouden van migranten. Italië helpt op deze manier dus met het oprichten van opvangkampen in Libië voor illegale immigranten. Verder kent Italië volgens Amnesty een gebrekkige asielprocedure die er toe leidt dat asielzoekers zelfs worden uitgezet vooraleer hun beroepsprocedure tegen een afwijzing begint te lopen.

Dit gebeurde bijvoorbeeld met de vluchtelingen op het Duitse schip Cap Anamur. In eerste instantie stelde Italië dat het niet verantwoordelijk was voor de behandeling van de asielaanvragen, aangezien het schip eerst Malta had aangedaan. Maar dit is volgens Amnesty niet het geval, omdat de vluchtelingen niet in Malta de mogelijkheid hadden gehad om een asielaanvragen in te dienen. Het eerste land waar de vluchtelingen de mogelijkheid hebben om asiel aan te vragen, wordt gezien als het land dat het behandelt en dan kijkt of het verantwoordelijk is voor de afhandeling van het asielverzoek.

De Italiaanse taal

De grote meerderheid van de bevolking spreekt Italiaans (waaronder verscheidene dialecten); er zijn Duits-, Frans-, Sloveens-, Grieks-, Friulaans- en Kroatisch- sprekende minderheden. Italiaans komt van het Latijn (de taal die de Romeinen spraken). De Duitssprekende minderheid in Noord-Italië wordt ‘Zimbern’ genoemd.

Religie

Bijna alle Italianen zijn rooms-katholiek (hoewel lang niet allemaal praktiserend). Er zijn protestantse minderheden, zoals de Waldenzen met onder meer een gemeente in Rome. De Heiligen Bernardinus van Siena, Catharina van Siena en Franciscus van Assisi zijn de patroonheiligen van Italië.

Politieke kaart van Italië

Bestuurlijke indeling

Het land is verdeeld in 20 regio’s, die in een totaal van 107 provincies worden onderverdeeld. Premier Monti heeft zich voorgenomen drastisch te snijden in deze kostenverslindende bestuurslaag tussen regio’s en gemeenten. Dat stuit echter op veel verzet. Italianen hechten veel waarde aan het gebied waarin ze zijn opgegroeid en provincies horen bij hun identiteit.

Klik op onderstaande kaart met Italiaanse provincies voor een vergroting (Angelsaksische benamingen).

Kaart met alle provincies van Italië

De 20 regio’s hebben ook parlementen en overheden. Als resultaat van een referendum van 2001 dat de regionale bevoegdheden verhoogde, is de federale overheid verantwoordelijk voor buitenlandse relaties en nationale defensie, openbare orde en rechtvaardigheid, verkiezingswet en milieukwesties.