Siena (in het Nederlands ook als Sienna geschreven) is een stad in Toscane, Italië. Het is de hoofdstad van de gelijknamige provincie en ze heeft 55.000 inwoners.

Siena was een Etruskische nederzetting en een kleine Romeinse stad. Tegen de vijfde eeuw n. Chr. werd het de zetel van een christelijke bisschop, maar pas vanaf de 12e eeuw begon het een stad van belang te worden, toen een autonome commune de eerdere aristocratische regering verving. De consuls die de republiek regeerden, begonnen langzaam maar zeker steeds meer ook het gewone volk of de poblani te omvatten, en de commune breidde haar territorium uit toen de omringende feodale adel in hun verstevigde kastelen zich onderwierpen aan de macht van de stad. De republiek van Siena, die intern worstelde tussen de adel en de volkspartij, werkte doorgaans in politieke oppositie met haar grote rivaal, Florence, en was in de 13e eeuw voornamelijk Ghibellijns, in tegenstelling tot de Guelp positie van Florence, wat de achtergrond vormde van de Divina Commedia van Dante.

Map_of_Siena_by_Matheus_Merian
Engelse kaart van Siena uit 1640 (klik op de kaart voor een vergroting)

De universiteit van Siena, vermaard vanwege haar faculteiten van rechten en medicijnen, werd in 1203 opgericht. Tijdens de Middeleeuwen was Siena ook een rivaal van Florence op het gebied van de kunsten; de belangrijke laat-middeleeuwse of vroege renaissanceschilder Duccio (1253-1319) was afkomstig uit Siena, maar werkte in alle delen van het schiereiland, en de wandschildering van “Goede Regering” door Ambrogio Lorenzetti in het Palazzo Pubblico, of gemeentehuis, is een magnifiek voorbeeld van laatmiddeleeuwse- / vroegrenaissance- kunst, alsmede een weergave van de utopie van een stedelijke samenleving zoals men deze in die tijd voor ogen had. Siena werd zwaar gehavend door de zwarte dood (Pest) van 1348 en heeft haar oude glorie nooit meer hervonden, mede omdat het de rivaliteit met Florence niet aankon. Tot 1557 behield Siena haar autonomie binnen Toscane.

Siena’s universiteit is nog altijd een van de belangrijkste universiteiten van Italië en de pittoreske stad blijft een belangrijk cultureel centrum, vooral voor de menswetenschappen.

siena_piazza_del_campo
Het Piazza del Campo gefotografeerd vanuit de Torre del Mangia

Siena’s kathedraal, waarvan de bouw in de 12de eeuw begon, is een van de grote voorbeelden van Italiaanse gotische architectuur. De belangrijkste façade ervan werd in 1380 voltooid. De klokkentoren en het doopvont ervan vormen een fraai geheel. Hierbinnen bevindt zich de bekende gotische achthoekige preekstoel, die door Nicola Pisano (1266 – 1268) is vervaardigd, ondersteund door leeuwen, en het labyrint dat in de vloer is ingelegd, en waar boetedoeners op hun knieën overheen kruipen. Onder de Duomo, in het doopvont, bevinden zich bas-reliëfs van Donatello, Ghiberti, Jacopo della Quercia en andere 15e eeuwse beeldhouwers. In het museum van de Opera del Duomo bevindt zich Duccio’s beroemde Madonna (1308 – 1311).

Chi dice Siena, dice Palio

Het schelpvormige Piazza del Campo, het stadsplein, is een andere architectonische schat en staat erom bekend dat hier de Palio wordt gehouden. De Palio delle contrade is een paardenrace die twee keer per jaar plaatsvindt. De Palio is zo belangrijk , dat een Italiaans spreekwoord zelfs luidt: “Chi dice Siena, dice Palio.”, “Wie Siena zegt, zegt Palio”, dat gebruikt wordt als twee zaken zo onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden, dat men het ene niet zonder het andere kan noemen.