in , ,

Bella Ciao: het lied van de partizanen. Of toch niet?

Bella Ciao
Bella Ciao, het partizanenlied of niet? (bron: Arkan Gahramy - Behance)

Op de 25ste april, in Italië het nationale feest van de vrijheid, weerklonk zoals ieder jaar overal het lied Bella Ciao.

Het partizanenlied Bella Ciao

Een lied dat zoals de tekst zegt over de strijd van de partizanen gaat, de partizanen die na de inval van de geallieerden in de Tweede Wereldoorlog de kant van deze bevrijders kozen en meevochten tegen de Duitse bezetter en de overgebleven fascistische troepen:

Una mattina mi son svegliato
o bella ciao bella ciao bella ciao, ciao, ciao
una mattina mi son svegliato
e ho trovato l’invasor.

O partigiano portami via
o bella ciao bella ciao bella ciao, ciao, ciao
o partigiano portami via
che mi sento di morir.


Bella Ciao is sinds de oorlog uitgegroeid tot een van de bekendste Italiaanse canzoni en is het lijflied geworden van verzet, in welke vorm en welke omstandigheden dan ook.

Zelfs in de populaire Netflixserie La Casa de Papel gebruiken de bankrovers van El Profesor het om zichzelf moed in te zingen en strijdlust te bevestigen.

Bella Ciao in La casa de papel

Dus als iemand een keer vraagt waar het lied Bella Ciao eigenlijk over gaat of vandaan komt, is het geijkte antwoord: het is het lied dat de partizanen tijdens WOII zongen.

Maar is dat eigenlijk wel zo? Of is het te romantisch om waar te zijn?

In een recent artikel in de Corriere della Sera legt de wereldberoemde cantautore Paolo Conte het nog eens gedetailleerd uit: er zijn geen schriftelijke bewijzen en geen getuigenissen die aantonen dat het lied ten tijde van de oorlog door de partizanen gezongen werd.

Het is ook niet opgenomen in de verschillende bloemlezingen van strijdliederen die vlak na de oorlog samengesteld zijn. De vroegste uitvoering van het lied die er te vinden is, vond plaats ten tijde van het Festival van Spoleto in 1964, bijna twintig jaar na het einde van de oorlog.

Wel bestaat er een variant van het lied die al in de jaren 50 (en misschien veel eerder) gezongen werd, namelijk het lied van de mondine, de vrouwelijke arbeiders in de rijstvelden van Noord-Italië:

Alla mattina appena alzata
o bella ciao bella ciao bella ciao, ciao, ciao
alla mattina appena alzata
in risaia mi tocca andar.

E fra gli insetti e le zanzare
o bella ciao bella ciao bella ciao ciao ciao
e fra gli insetti e le zanzare
un dur lavoro mi tocca far.


Het gaat hierin over de onmenselijk zware arbeid die de vrouwen moesten verrichten en over de hoop daar ooit aan te ontsnappen door de vrijheid te veroveren. In deze tekst wordt ook duidelijk waar het ‘bella ciao’ op slaat: het afscheid van de schoonheid, de jeugd, ciao bellezza, iets wat in de partizanenversie wat minder logisch klinkt.

En hoewel ook dit niet zeker is, lijkt het er toch op dat deze versie de oorspronkelijke is en dat de partizanenversie pas jaren na de oorlog ontstaan is. Al weten we niet wanneer precies en hoe. Over de oorsprong van de melodie is al bijna net zoveel onzekerheid.

Maar doet al deze onzekerheid er eigenlijk wel toe? Misschien niet. Bella Ciao is met zijn gemakkelijk te onthouden tekst en aanstekelijke muziek (die je ook toestaat om mee te klappen als je niet durft te zingen) gaandeweg ‘het’ verzetslied geworden, is het niet van de partizanen van WOII, dan wel van alle verzetsstrijders van na de laatste oorlog.

Een belangrijke reden voor het succes in Italië is ongetwijfeld ook dat de tekst zich politiek op de vlakte houdt zodat alle verschillende verzetsgroepen zich er mee kunnen vereenzelvigen.

Tijdens de meest recente viering van de vrijheid haalde de Italiaanse president Mattarella de tekst van het lied in verband met de oorlog in de Oekraïne aan en noemde Bella Ciao opnieuw het lied van de partizanen.

President Mattarella neemt Bella Ciao opnieuw in de mond als het lied van de partizanen

Het is kennelijk een van die mythes die onuitroeibaar zijn. Weliswaar te mooi om waar te zijn, maar ook te mooi om niet te (blijven) geloven!

Zelfs zodanig dat het lied tijdens de begrafenis van de partizaan Giorgio Bocca gespeeld werd, hoewel deze Bocca een van de felste bestrijders van de mythe van het partizanenlied was…

Written by Stef Smulders

Stef Smulders is een Nederlander die in 2008 met echtgenoot Nico en hond Saar naar Italië emigreerde om daar een B&B te beginnen.
Hij verkocht zijn huis, liet familie en vrienden achter en deed een sprong in het onbekende. In 2014, bijna vijf jaar later, deed hij in het boek ‘Italiaanse Toestanden’ verslag van zijn belevenissen. Over de aankoop van een huis met een wispelturige makelaar, de verbouwing ervan met een eigenwijze aannemer, maar ook leuke en leerzame ontmoetingen met bijzondere Italianen. ‘Italiaanse Toestanden’ is inmiddels het hoogstgewaardeerde Italiëboek op bol.com en is in het Engels en het Spaans vertaald. In 2016 schreef hij het vervolg: Meer Italiaanse Toestanden en in 2017 verscheen deel 3, 'Nóg Meer Italiaanse Toestanden'. In 2019 zal zijn eerste bundel met zeer korte komische verhalen verschijnen, onder de titel ‘Bezoekuur en 100 Andere Zeer Korte Verhalen’.

Comments

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Slecht weer Comomeer tips

Wat te doen bij slecht weer aan het Comomeer?

Bikiniproof naar Italië? Lees onze last-minute tips

Bikiniproof naar Italië? Lees deze 9 slimme tips