in ,

Column: clandestino

Moderne slavernij in Italië
Moderne slavernij in Italië: Nicola werkt voor 6 euro per uur (foto's: Stef Smulders)

Vanaf mijn balkon hoor ik de nasale zeurstem van Alberto. Ik kan hem niet verstaan, maar daar heb ik ook geen behoefte aan. Uit ervaring weet ik dat het nooit erg interessant is wat hij te vertellen heeft en bovendien valt hij steeds in herhaling. Arme Nicola. Hij moet dit gezanik dag in dag uit aanhoren.

Nicola is de ‘knecht’ van Alberto. Knecht tussen aanhalingstekens want eigenlijk heeft Nicola meer verstand van wijnbouw dan Alberto, hoewel de laatste zijn hele leven op het bedrijf heeft doorgebracht.

Nadat zijn vader was overleden heeft Alberto een vaste knecht, in casu Nicola, moeten inhuren want hij kan zelf nog geen tractor besturen. Geen tractor! Het belangrijkste werktuig van de wijnboer.

Onkruid wieden, kunstmest strooien, bestrijdingsmiddelen spuiten, druiven vervoeren: voor bijna alles is de tractor, voorzien van allerlei mechanische accessoires, onontbeerlijk. Maar Alberto is er in de bijna 50 jaar (dat wil zeggen zijn hele leven) dat hij op de boerderij woont niet in geslaagd het besturen van dit voertuig onder de knie te krijgen. Misschien mocht hij het niet van Francesco, zijn nogal eigenzinnige vader.

Ik herinner me nog de deerniswekkende scène die ik een paar jaar geleden van hetzelfde balkon gadesloeg. Francesco was al aardig aan het aftakelen maar werkte stug door en probeerde aan het eind van de dag de tractor met aanhangwagen op zijn plek te parkeren.

Dat ging niet meer zo soepel en ondanks de aanwijzingen van Alberto duurde het meer dan een halfuur voordat Francesco de tractor op zijn plek had. Het was niet om aan te zien. Een paar maanden later was Francesco dood.

En toen verscheen Nicola, een gastarbeider uit de Oekraïne die, in tegenstelling tot de meeste andere Oost-Europese werkslaven (Roemenen, Albanezen, Bulgaren, Moldaviërs enzovoorts) het hele jaar in Italië verblijft. Hij woont in het roze bijgebouwtje waar wij vanaf het balkon op uitkijken. Soms zwaaien we even of komt hij langs voor een praatje.

LEES OOK:
Column: wij mogen ook eindelijk scheiden!
Het roze huisje van Nicola
Het roze huisje van Nicola

Hij waarschuwt ons als hij met de tractor verdelgingsgif moet gaan spuiten zodat we de ramen op tijd kunnen sluiten en de was kunnen binnenhalen. Alberto kan het niets schelen of hij anderen (ons) overlast bezorgt of niet: hij stuurt Nicola, ondanks diens tegenwerpingen, met opzet ’s ochtends vroeg met de tractor langs de druivenranken die het dichtste bij ons huis liggen, ook al weet hij dat wij gasten hebben die graag willen uitslapen.

‘Als zijn moeder overlijdt, dan schiet hij zich door zijn hoofd,’ zei Nicola al verschillende keren tegen ons. Hij roddelt vaak met ons over zijn werkgever. Het zijn vooral klaagzangen: Alberto weet niks, kan niks, snapt niks, hij kletst alleen maar wat dom uit zijn nek. Zelfs een varken is slimmer!

Op een dag vertrouwde Nicola ons, fluisterend en schichtig om zich heen kijkend toe dat hij alleen per gewerkt uur betaald krijgt. Als er door regen of sneeuw niet gewerkt kan worden, verdient hij niks. Gelukkig heeft zijn Moldavische vriendin Elena een vast inkomen als badante, huishoudster/verzorgster voor een rijke dame in Milaan. Een kreng van een wijf naar verluidt, maar ze betaalt goed. In het weekend komt Elena bij Nicola op bezoek met geld en levensvoorraad.

‘Alberto is een ongelooflijke krent. Hij brengt me niet eens water als ik ’s zomers de hele ochtend in de felle zon op de tractor zit, want dat kost geld. Minstens 12 cent per fles.’

LEES OOK:
Italiaanse toestanden: I Pedra

Op Nicola’s door de zon uitgeteerde en gegroefde gezicht verschijnt een sarcastische uitdrukking. Hij is niet groot en staat een beetje scheef maar is beresterk en onverwoestbaar. Zelfs de wodka die hij in flinke hoeveelheid tot zich neemt (we zien hem nooit zonder een fles), krijgt hem er niet onder.

In het voorjaar zag hij vanaf zijn terras hoe Nico met zijn oude, stramme en eigenlijk gepensioneerde ledematen een poging deed in de wilgen in onze tuin te klimmen om deze te snoeien. Meteen schoot hij te hulp, klom behendig als een aap in de bomen en klaarde de klus in een oogwenk. Een aardige buur is beter dan een chagrijnige baas.

‘In de winter sluit hij het gas af. Ik moet het doen met het houtkacheltje in de woonkamer. Dus slaap ik maar op de bank in plaats van in bed,’ bekent Nicola. We schudden ons hoofd en vragen ons af hoe hij het volhoudt, maar zijn net als hij machteloos. Met Alberto valt niet te praten.

‘En hij betaalt mij 6 euro per gewerkt uur, terwijl 7 het minimum is. Iedereen krijgt 7 euro, behalve ik.’

Op onze vraag waarom hij niet protesteert of gaat staken of bij een ander gaat werken, fluistert Nicola dat hij zijn papieren niet op orde heeft. Hij is een clandestino, een illegale werknemer. Als Alberto kwaad wil, is hij de klos.

’s Zomers, vakantietijd, is de dochter van Elena soms op bezoek en dan vraagt Nicola weleens of ze mogen komen zwemmen. We hebben er geen bezwaar tegen zolang we geen zwemgrage betalende gasten hebben.

LEES OOK:
Column: een hondenleven in Italië

De eerste keer stak Nicola ons schuchter een briefje van tien euro toe. Hij wilde hij ervoor betalen. Van zijn hongerloon! Uiteraard wezen we dat af. Zo af en toe komen ze nu langs met een koeltas en handdoeken en installeren zich bij de pool die voor hen een grote luxe is. Terwijl Elena het koele water in gaat en haar dochter zonnebaadt, haalt Nicola steevast een paar glazen en een fles uit de koeltas. De wodka.

‘Drienk, ragazzi, drienk!’ roept hij. En dan begint hij over Alberto, zijn baas, die een stronzo, een klootzak, is.

Meer leuke verhalen over het leven in Italië lezen? Die vind je in de drie delen ‘Italiaanse Toestanden’ van Stef Smulders, o.a. verkrijgbaar bij bol.com.

Stef Smulders

Geschreven door Stef Smulders

Stef Smulders is een Nederlander die in 2008 met echtgenoot Nico en hond Saar naar Italië emigreerde om daar een B&B te beginnen.
Hij verkocht zijn huis, liet familie en vrienden achter en deed een sprong in het onbekende. In 2014, bijna vijf jaar later, deed hij in het boek ‘Italiaanse Toestanden’ verslag van zijn belevenissen. Over de aankoop van een huis met een wispelturige makelaar, de verbouwing ervan met een eigenwijze aannemer, maar ook leuke en leerzame ontmoetingen met bijzondere Italianen. ‘Italiaanse Toestanden’ is inmiddels het hoogstgewaardeerde Italiëboek op bol.com en is in het Engels en het Spaans vertaald. In 2016 schreef hij het vervolg: Meer Italiaanse Toestanden en in 2017 verscheen deel 3, 'Nóg Meer Italiaanse Toestanden'. In 2019 zal zijn eerste bundel met zeer korte komische verhalen verschijnen, onder de titel ‘Bezoekuur en 100 Andere Zeer Korte Verhalen’.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Loading…

Italiaanse serie 1994

Winactie: 1994, het vervolg op 1993

Martin Eden

Winactie: bioscoopfilm Martin Eden van Pietro Marcello