in

Column: nog even over het Italiaanse oud en nieuw

Het Nieuwjaarsconcert in Wenen
Het Nieuwjaarsconcert in Wenen (beeld: NOS)

Hebben jullie het ook gezien, het traditionele nieuwjaarsconcert in de Staatsopera van Wenen? Dit jaar had het concert wel een zeer Italiaans tintje toen ik zag wie het toneel in de Opera betrad en op de bok ging staan: de voorvechter van cultuur en muziek, de man die de Italiaanse Republiek heeft doen schudden toen hij een geschil had met Carlo Fontana (algemeen directeur van het Scala in Milaan) die uiteindelijk is ontslagen (velen zeggen dankzij hem), waardoor zijn eigen orkest, het Kamerorkest van het Scala in Milaan, hem een motie van wantrouwen gaf en dwong af te treden…

Van Philadelphia tot Wenen

Bevlogen en bevreesd. Hij dirigeerde jarenlang het Philadelphia Phillharmonic orkest en schroomde eveneens het beroemde Berliner en, daarna dus ook het, Wiener Philharmoniker niet. Dat hij dus voor de vijfde keer het Nieuwjaarsconcert mocht dirigeren was eerder een thuiswedstrijd dan een grote uitdaging voor de inmiddels 76-jarige dirigent.

Riccardo Muti, over wie kan ik het anders hebben, maakte ook dit jaar een waar spektakel van het prestigieuze concert en leidde het orkest door de Strauss melodieën met een zeer sterke Italiaanse slag. En wat was het mooi. Een aanrader om terug te kijken.

Kennen wij hem eigenlijk wel?

Maar waar kennen wij Muti van? Ik denk dat als je weinig klassieke muziek luistert, je waarschijnlijk nog niet eerder van hem hebt gehoord. Of misschien toch van de affaire in het Scala die breed werd uitgemeten in de Italiaanse (en sommige internationale) kranten. Ik herinner me Muti vooral van  Giuseppe Verdi’s Nabucco waar hij in 2012 een statement maakte door na het beroemde Va Pensiero de opera stil te leggen en een korte speech te houden waarin hij de regering Berlusconi hekelde voor de extreme bezuinigingen op kunst en cultuur.

Va Pensiero

Muti besloot het publiek te vragen het Va Pensiero mee te zingen en sprak de hoop uit dat het O Mia Patria si Bella e Perduta (O mijn vaderland, zo mooi en zo verloren) geen realiteit zou worden. Klein detail: hij deed dit gewoon in de Opera della Repubblica in Rome. ‘We zijn nu toch thuis, kunnen we beter het een en ander even bespreken.’ Toen Berlusconi en ex-president Napolitano vervolgens een avond samen in Milaan naar de Nabucco kwamen kijken zei Muti geen woord en liet het orkest gewoon doorspelen. De boodschap was toch al overgekomen.

En nu dus weer het nieuwjaarsconcert

Ja, daar stond hij dan voor de vijfde keer: een Italiaan die An der Schöne Blauen Donau en de Radetzky Mars dirigeert en warempel kiest voor onbekende werken van Strauss, omdat hij daarmee een link kan leggen naar Strauss’ bronnen van inspiratie die uit Italië kwamen: Verdi, Donizetti, Puccini. Een wonderlijke maar zeer geslaagde combinatie. Het nieuwjaarsconcert kijk je trouwens terug via Uitzending Gemist.

De dag daarvoor, 31 december, wat doe je dan eigenlijk in Italië?

Niet zo veel anders dan in Nederland zou je in eerste instantie denken: vrienden komen samen, er wordt lang en veel gegeten, om 12 uur geproost en vervolgens ga je nog even de stad in om een wandeling te maken of lekker te gaan dansen. Dat is wat je als buitenstaander denkt te kunnen verwachten. Duik je cultureel Italië in, dan zie je toch heel wat andere, soms ietwat opmerkelijke dingen!

LEES OOK:  5 essentiële levenslessen van The Godfather

Een gelukkig nieuwjaar

Welbekend bij jullie allemaal: Italianen zijn bijgelovig. En hoe! Alles wat met geluk en ongeluk te maken heeft, wordt breed uitgemeten. Zo staat het getal 13 voor geluk en 17 voor ongeluk. In vroeger tijden als je bijvoorbeeld 15 vrienden te eten had, moest de echtgenote blijven staan zodat het getal 16 werd gewaarborgd en er geen ongeluk werd afgeroepen tijdens het eten. Je zou je toch zomaar kunnen verslikken in je stukje vlees of vis.

Dat geluk in het eten terechtkomt, laten Italianen eveneens zien. Tijdens oud en nieuw worden linzen gegeten. Deze staan voor geldmunten, dus hoe meer linzen je eet, hoe groter je fortuin voor het nieuwe jaar zal zijn. Daarnaast worden er vaak bonenschotels gemaakt (ligt wel aan de regio, in Toscane wordt het in ieder geval wel geserveerd) en zal het je niet verbazen dat je aldus met een stevige maaltijd het nieuwe jaar in gaat!

Rood ondergoed

Ja, je leest het goed… In de decembermaand vind je in de meeste winkels meer dan in de rest van het jaar rood ondergoed. Want rood ondergoed staat voor vruchtbaarheid, nieuw bloed en de liefde. Kortom: wil je in het nieuwe jaar toch echt denken aan gezinsuitbreiding dan zou een rode onderbroek op oudejaarsavond zomaar kunnen helpen!

LEES OOK:  Column: waarom Italianen geen kinderen willen

Samen zijn en verbroederen

Dat is uiteindelijk waar het allemaal om gaat in het oud-en-nieuwgebeuren. En de combinatie van muziek en eten is daarin een zeer belangrijke, althans in mijn leven in Italië. Hoe mooi is de verbroedering dan als je ziet dat een Italiaan in Wenen een concert dirigeert waar meer dan een miljard mensen naar kijken, terwijl Italië nog heerlijk ligt bij te komen van al het eten en het samenzijn van de avond daarvoor.

Laten we het wellicht als de gelukwens zien voor dit nieuwe jaar: dat we allemaal maar nog meer van elkaar mogen genieten onder de fijne en goede omstandigheden van de kleine dingen die het leven maken, zoals goed eten en mooie muziek. De Italiaanse traditie en gebruiken liggen er, de muziek wordt hoe dan ook gemaakt, zolang de Muti’s van deze wereld doorwerken en concertzalen zoals de Wiener Opera in vuur en vlam zetten.

Een heel gelukkig en goed nieuw jaar toegewenst!

Column: nog even over het Italiaanse oud en nieuw
Beoordeel dit artikel

Geschreven door Reinout Bosman

Reinout Bosman

Reinout Bosman is een veelzijdige internationale spreker, schrijver en marketeer. 'Al jaren ben ik gefascineerd door Italië en al zijn facetten en schoonheden. Op jonge leeftijd ben ik verliefd geworden op Italië, waar ik al een aantal jaren woon. Als ‘import-Italiaan’ leer ik iedere dag weer van dit charmante en cultureel rijke land. En sta ik af en toe versteld van de dagelijkse gebeurtenissen die zowel hilarisch als bizar kunnen zijn. All’italiano, laten we dat maar concluderen.'

Loading…

Top 2000 Italiaanse artiesten 2017

De Italiaanse artiesten in de Top 2000 van 2017

Asti Secco

Asti: wijn, cultuur en bagna caoda