Stef Smulders
Mare o monte? Stessa spiaggia stesso mare is een beroemde canzone, oorspronkelijk van Mina, uit 1963.
Per quest’anno non cambiare
stessa spiaggia stesso mare
per poterti rivedere per tornare,
per restare insieme a te.
Het lied geeft woorden aan het typisch Italiaanse culturele verschijnsel dat families ieder jaar naar hetzelfde strand op vakantie gaan om zo de vrienden van vorig jaar, die hetzelfde doen, weer te ontmoeten.
Een andere gewoonte is om aan je buren en kennissen ‘mare o monte?‘ te vragen wanneer ze op vakantie gaan. De zee of de bergen? Want er loopt een culturele waterscheiding door Italië die enerzijds bestaat uit mensen die altijd naar zee gaan, stesso mare, en anderzijds uit liefhebbers van de koelere bergen.
De vraag mare o monte lijkt een vakantie naar het buitenland uit te sluiten, en dat klopt want ongeveer 80% van de Italianen die op zomervakantie gaan, blijft in Italië, twee keer zoveel als bij de Nederlanders.
In dit stukje bespreken we nog tientallen nuttige Italiaanse woorden en uitdrukkingen die met de zomervakantie te maken hebben.
Mare
Plekken
lo stabilimento balneare: het strandbad met betaalde plekken en alle voorzieningen zoals douches, ligbedden en een bar; vaak afgekort tot lo stabilimento.
la spiaggia libera: het vrije, gratis toegankelijke strand zonder voorzieningen, vaak kleiner, minder verzorgd en onderhouden of ronduit vuil. Alleen op de eilanden en in Zuid-Italië vind je bijna overal vrije stranden; langs de kust van het vasteland is het grootste deel verpacht.
il lido: badstrand of strandbad; je komt het woord ook tegen in strandnamen, denk aan Lido di Venezia. Eigenlijk duidt het de geologische structuur van het strand aan.
il bagno: in Triëst noemt men het strand ook wel il bagno, dat eigenlijk het toilet of de badkamer betekent. Of dat iets zegt over de gewoonten en de hygiëne van de zwemmers uit die stad, weet ik niet.
il lungomare: de boulevard langs zee
la pineta: pijnbos bij de kust, vaak achter een lagune, in het Italiaans een laguna. Erg mooi en handig als je wat natuurlijke schaduw zoekt.
la spiaggetta: klein strandje
la caletta: kleine baai
l’insenatura: inham
la scogliera: de rotskust; veel Italiaanse kusten bestaan niet uit zand maar uit keien en rotsen.
lo scoglio: een losse rots in zee
Kleding en spullen
la cabina spogliatoio / lo spogliatoio: omkleedhokje, omkleedruimte
il costume da bagno, kortweg costume: zwemkleding in het algemeen, maar afhankelijk van de context ook zwembroek of badpak. Costume is de gebruikelijke afkorting in de spreektaal.
il costume intero: badpak
l’asciugamano: de handdoek. Merkwaardig is dat Italianen zich op het strand met een handdoek afdrogen, maar in een binnenbad meteen een badjas aantrekken als ze onder de douche vandaan komen en zich daarmee droogwrijven. Zijn ze bang dat ze kou vatten als ze binnen nat uit de douche stappen?
il telo mare: het badlaken
il cappello da spiaggia: strandhoed
il cappello di paglia: strohoed, de klassieke hoed die veel op het strand wordt gedragen.
il cappello da sole: zonnehoed
le ciabatte: badslippers
le infradito: teenslippers
il pareo: omslagdoek voor over je badkleding
la crema solare: zonnebrandcrème
il doposole: aftersun
il fattore di protezione solare, ook wel SPF: de beschermingsfactor
il salvagente: zwemband
i braccioli: zwembandjes
Stranduitrusting
il noleggio: huur, verhuur
il lettino: het ligbedje
l’ombrellone: de grote parasol
la sdraio: de strand- of ligstoel, voluit la sedia a sdraio
la bandiera rossa/verde: rode/groene vlag
In het water
tuffarsi:duiken
fare il bagno: zwemmen
prendere il sole: zonnen
il materassino: het luchtbed
il pedalò: de waterfiets
l’onda: de golf
la brezza marina: het zeebriesje
la battigia: de waterlijn, waar de golven het zand raken
lo sciabordio: het klotsen of kabbelen van het water
la risacca: de branding
la medusa: de kwal
il bagnino / la bagnina: de strandwacht, badmeester of badjuf
sguazzare: lekker spetteren of plonzen in het water
Zon, schaduw en hitte
scottarsi: verbranden in de zon
l’ombra: de schaduw
il caldo afoso: de drukkende hitte
l’afa: de benauwde, plakkerige warmte
il temporale: het zomerse onweer
il tramonto: de zonsondergang
l’alba: de zonsopgang
Even rusten en ontspannen
Het Italiaans heeft maar liefst 4 schattige woorden voor precies hetzelfde middagdutje, waarom zou dat zijn?
il riposino: het middagdutje
la pennichella: hetzelfde dutje, wat informeler en zuidelijker
il pisolino: en nog een variant
il sonnellino: en nog een middagdutje
il riposo / la pausa pranzo: de middagrust, wanneer veel winkels sluiten, ongeveer van 13.00 tot 16.00 uur
spaparanzarsi: languit lui gaan liggen
rinfrescarsi: afkoelen
abbronzarsi: bruin worden
riposarsi: uitrusten
Als de zon onder is
il falò sulla spiaggia: het kampvuur op het strand
i fuochi d’artificio: het vuurwerk
la grigliata: de barbecue
Monte
De berg zelf
il passo: bergpas
il valico: bergovergang
la vetta: bergtop
la cima: bergpiek
la cresta: bergkam
il ghiaione: puinhelling
la bocchetta: kleine bergpas
la forra: smalle kloof
la ghiaia: los berggrind
il pascolo: bergweide
l’alpeggio: zomerweide waar het vee graast
il prato alpino: alpenweide
il bosco: bos
la pineta: pijnbos
il lariceto: lariksbos
il torrente: bergbeek
la cascata: waterval
il lago alpino: bergmeer
Dieren
la marmotta: marmot
lo stambecco: steenbok
il camoscio: gems
Spullen
gli scarponi da montagna / gli scarponi da trekking: bergschoenen
il bastone da trekking / i bastoncini da trekking: wandelstok, wandelstokken
lo zaino: rugzak
le provviste: proviand
Nuttige voorzieningen
la malga: bergboerderij met kaasmakerij
il malgaro: beheerder van een malga
il rifugio: berghut
il bivacco: eenvoudige noodhut
il sentiero: wandelpad
la mulattiera: oud muilezelpad
la funivia, la seggiovia, la cabinovia: kabelbanen en stoeltjeslift
Activiteiten
fare trekking: trekken
l’escursionismo: bergwandelen
l’escursione: wandeltocht
la camminata: wandeling
la passeggiata: wandeling, meestal wat korter en rustiger
l’arrampicata: klimmen
la via ferrata: klettersteig, een beklimming langs vaste kabels en beugels
l’ometto: steenstapel die een wandelroute markeert
la croce di vetta: topkruis
colazione al sacco: lunchpakket
Typische uitdrukkingen
aria di montagna: berglucht
prendere una boccata d’aria fresca: een frisse neus halen
che panorama!: wat een uitzicht!
in vetta!: op de top!
si sale!: we gaan omhoog!
che fatica!: wat een klim!
ne vale la pena: het is de moeite waard
vista mozzafiato: adembenemend uitzicht
silenzio assoluto: volkomen stilte
immersi nella natura: helemaal omringd door de natuur
villeggiatura in montagna: zomervakantie in de bergen
fuga dal caldo: ontsnappen aan de hitte
al fresco: in de koelte
tra i boschi: tussen de bossen
picnic in quota: picknick op grote hoogte
dormire in rifugio: overnachten in een berghut
mangiare in malga: eten op een bergboerderij
Comments