20 Italiaanse woordparen die op elkaar lijken maar net iets anders betekenen

Als je in Italië gaat wonen en de taal nog aan het leren bent, gaat dit je waarschijnlijk een keer overkomen: je gaat naar de bouwmarkt om brandhout voor je kachel te kopen en denkt: dat is makkelijk, hout is legno. 

‘Buongiorno, mi serve legno per favore,’ vraag je aan een medewerker die je vriendelijk doorverwijst naar … de zagerij. Hout, ja het is hout, maar niet voor de kachel. Na de nodige verwarring kom je er achter dat brandhout legna is. Bijna hetzelfde maar net niet helemaal. Geen ramp, lachwekkend eerder en toch ook irritant. 

Hier een lijst van nog 19 woordcombinaties met op elkaar lijkende woorden die verschillende, soms bijna dezelfde betekenissen hebben. Een nuttige richtlijn is dat de mannelijke -o variant vaak het materiaal aanduidt en de vrouwelijke -a variant het product of doel, resultaat van het materiaal, zoals met:

1. il legno, materiaal – la legna, hout voor de kachel.
2. il banco, toonbank/schoolbank – la banca, bank (instelling) van geld. Bijvoorbeeld: Il cassiere della banca posò il fascio di banconote sul banco. De kassier van de bank legde de bundel geld op de toonbank.
3. il cero, grote kaars – la cera was, het materiaal van de kaars. Dus bijvoorbeeld: La cera del cero cola lentamente sull’altare. Het was van de kaarsen druipt langzaam op het altaar.
4. il consumo, verbruik (van energie, water etc.) – la consumazione, consumptie (bijv. in bar), het gastronomisch ‘verbruik’. Bijvoorbeeld: Il consumo di energia del locale è aumentato, ma la consumazione al banco resta economica. Het energieverbruik van de zaak is gestegen, maar een consumptie aan de bar blijft goedkoop.
5. il corso, een cursus of een brede hoofdstraat – la corsa, een rit, een race of het rennen. Bijvoorbeeld: Ho corso di corsa sul corso per essere in tempo per il corso. Ik rende in volle haast over de boulevard om op tijd te zijn voor de cursus.
6. il ferro, ijzer/metaal  – i ferri, gereedschap van ijzer, wat je dus koopt bij de ferramenta, de ijzerhandel. Er is geen logisch meervoud van het begrip ijzer, maar het meervoud bestaat dus wel (net als in het Nederlands, ijzers) en betekent weer het product van het materiaal. Bijvoorbeeld: Avere troppi ferri al fuoco. Te veel ijzers in het vuur hebben.
7. il filo, draad  –  la fila, rij, een draad van mensen. Bijvoorbeeld: Ho perso il filo del discorso. Ik ben de draad van het verhaal kwijt. En: C’è una fila lunghissima alla posta. Er staat een eindeloze rij bij het postkantoor.
8. il foglio, vel papier – la foglia, blad, van welke soort materiaal dan ook. Bijvoorbeeld: In autunno il bambino incollò una foglia d’albero colorata su un foglio di carta bianco. In de herfst plakte het kind een felgekleurd boomblad op een wit blad papier.
9. il frutto, vrucht van een plant, enkelvoud – la frutta fruit, de eetbare vrucht als verzamelnaam. Ha preso un frutto dal cestino della frutta. Hij pakte een stuk fruit/een vrucht uit de fruitschaal.
10. il gesto, gebaar – la gesta, heldendaad, een heel dapper gebaar. Bijvoorbeeld: Con un gesto della mano ha salutato tutti. Met een handgebaar groette hij iedereen. En: Le gesta di Garibaldi sono ancora celebrate oggi. De heldendaden van Garibaldi worden nog altijd herdacht. 
11. il marmo, marmer – i marmi, marmerwerk, zoals drempels en vensterbanken. Bijvoorbeeld: Dobbiamo scegliere i marmi per i davanzali e le soglie. We moeten het marmer voor de vensterbanken en dorpels kiezen.
12. il pagamento, betaling – la paga, loon, de betaling voor je werk. Bijvoorbeeld: Il pagamento della paga mensile avviene a fine mese. De uitbetaling van het maandloon gebeurt aan het einde van de maand.
13. il pasto, maaltijd – la pasta, deeg, ingrediënt van een maaltijd. Bijvoorbeeld: Facciamo tre pasti al giorno. We eten drie keer per dag. En: La pasta fresca si cuoce in tre minuti. Verse pasta kook je in drie minuten.
14. il porto, haven – la porta, deur, de toegang tot de thuis’haven’. Bijvoorbeeld: La nave è entrata in porto stamattina. Het schip is vanochtend de haven binnengevaren. En: Lascia la porta aperta, per favore. Laat de deur open, alsjeblieft.
15. il punto, punt in abstracte zin, een punt op een lijst, een wiskundig punt – la punta, de fysieke punt of spits: de punt van een potlood, de top van een berg, de neus van een schoen.
16. il raccolto, de oogst – la raccolta, het oogsten, de verzameling. Bijvoorbeeld: Dopo la raccolta delle olive, il raccolto è stato portato al frantoio. Na het plukken/oogsten van de olijven werd de oogst naar de oliemolen gebracht.
17. il suolo, bodem – la suola, schoenzool, de ‘bodem’ van je schoen. Bijvoorbeeld: Il suolo era bagnato e la suola delle scarpe scivolava nel fango. De grond was nat en de zool van de schoenen gleed weg in de modder.
18. il taglio, snijden – la taglia, de maat / grootte, van het snijproces. Bijvoorbeeld: una ferita da taglio, snijwond en taglia media, taglia 42.
19. il velo, sluier – la vela, zeil, een heel grote sluier. Bijvoorbeeld: La sposa indossava un velo bianchissimo. De bruid droeg een spierwitte sluier. En: Vento in poppa, le vele gonfie. Wind in de rug, de zeilen bol, ook figuurlijk voor ‘alles loopt op rolletjes’.
20. il vetro, glas – la vetra, glasplaat. Bijvoorbeeld: un bicchiere di vetro, een drinkglas en una vetra per la finestra, een glasplaat voor het raam.