in

Elfjes bestaan echt

Van verre blafte een hond in het verlate landschap. Het geblaf kwam uit de richting waarin wij liepen, een ruim maar rotsig pad volgend. Na een tijdje kwamen we bij een vervallen huis waar de hond helemaal uit zijn dak ging in de hoop dat zijn baasje eindelijk naar buiten zou komen. Dat gebeurde. Er kwam een kleine vriendelijk ogende vrouw op blote voeten naar buiten onder een enorme bos grijs haar.

In de jaren 70 is er een groepje mensen in de bergen boven Pistoia gaan wonen. Ze hadden vaak gestudeerd en tijdens hun studententijd veel over het leven nagedacht en besloten dat ze geen onderdeel wilden zijn van deze consumptiemaatschappij. Op die plek in de bergen ontstond een soort commune die zich langzaam uitbreidde. Er waren veel leegstaande oude huizen die door deze groep werden bezet, opgeknapt en op den duur zo mogelijk gehuurd of zelfs gekocht.

‘Gli Elfi’

Deze specifieke groep ‘alternatieven’ kreeg van de lokale bevolking de naam Gli Elfi, de Elfen. Ze vonden de naam zelf ook mooi, hoewel ze goed begrepen dat het niet flatteus bedoeld was. De naam is blijven hangen en de groep is een begrip geworden

Ondanks de scepsis van de lokale bevolking is de gemeenschap er na zo’n 50 jaar nog altijd. Zelfs een aantal van haar oorspronkelijke bewoners is nog aanwezig. Iedereen is in principe welkom, als je maar mee wilt doen met het eenvoudige leven dat ze hebben en als je je houdt aan het belangrijkste principe: leven met totaal respect voor de natuur.

Nu klinkt dat heel mooi en makkelijk, de natuur respecteren, vooral vanuit onze comfortabele huizen. Als je in de bergen gaat wonen zonder auto, vaak zonder elektriciteit (tegenwoordig hebben ze wel wat zonnepanelen) en zonder verwarming, dan komt de natuur wel echt dichtbij. Overigens is het een prachtig gebied als je van wandelen of mountainbiken houdt, maar dat terzijde.

De Apennijnen tussen Modena, Bologna en Pistoia zijn van oudsher arm en nog altijd trekken de oorspronkelijke bewoners er weg. Vroeger leefde men er vooral van kastanjes, maar begin vorige eeuw kwam er een ziekte die de kastanjebomen kapot maakte en toen was er te weinig om van te kunnen leven. 

Overleven

In dit gebied vol afgelegen leegstaande huizen die langzaam staan te vervallen, kom je regelmatig iemand tegen die het huis heeft bezet en er overleeft. Zo ook de vrouw met het grijze haar. We hebben een tijdje met haar staan kletsen, ondertussen vriendschap sluitend met de hond. Ze vertelde dat ze sinds een jaar in het huis woonde en het dak wat had opgeknapt. Voor haar had er een andere vrouw gewoon met jonge dochter. Ze begreep niet hoe de twee er hebben kunnen overleven met dat vreselijk slechte dak. Zij had een bijna volwassen dochter die ook even kwam groeten en daarna in de moestuin naast het huis verdween.

We vroegen hoe ze in dit huis terecht was gekomen. Per slot van rekening moet je maar net weten waar die huizen allemaal liggen en welke ervan te bewonen is, zonder gedoe met de eigenaar. Ze vertelde dat er een heel netwerk van mensen zoals zij in de Apennijnen woont. Iedereen helpt elkaar en ze zijn als één familie. Als er ergens iemand weggaat dan gaat dat rond en kan er iemand anders gaan wonen. Ze had jaren in Toscane gewoond, ten oosten van Pisa, in een verlaten dorpje.

Deze vrouw was op zoek naar een iets beter huis, want het dak was nog altijd erg slecht. Ook zou ze het liefst nog meer afgelegen wonen. Op deze plek hoorde ze af en toe de weg (op vele kilometers afstand). Overigens is haar huis niet met een auto te bereiken, alleen met een tractor of te voet.

We hebben na deze ontmoeting nog met wat oorspronkelijke bewoners gepraat die we onderweg tegenkwamen. Echte boeren die al generaties in de bergen wonen en al die alternatieve mensen maar helemaal niets vinden. Zij snakken naar goede tv-ontvangst, geasfalteerde wegen, stromend water uit een echte waterleiding en ander comfort.

Deze ‘conservatievere’ boeren denken uiteraard dat die nieuwe ‘alternatieven’ allemaal problemen hebben. Volgens hen zijn ze of uit de gevangenis ontsnapt, of verslaafd aan allerhande drugs. ‘Ze willen niet werken en kleden zich vreemd.’ Het botert helemaal niet en dat is logisch. Twee werelden die totaal tegenovergesteld zijn.

In de Apennijnen wonen dus allerhande Elfi. Niet al deze mensen komen van de oorspronkelijke commune boven Pistoia, maar een aantal zijn er wel geweest om te leren hoe je in de natuur overleeft, zonder middelen.

Umbrië

In Umbrië kende ik ook een aantal mensen die in verlaten huizen waren getrokken en ook daar was een gemeenschap ontstaan. Deze mensen hebben vaak de huizen voor het verval behoed en soms woonden ze er al 20 jaar of langer, toen op een gegeven moment de huizen weer waarde kregen omdat meer en meer (rijke) buitenlanders een tweede huis in het ‘groene hart van Italië’ wilden kopen en zij dus hun huis moesten verlaten. Dat was in begin van deze eeuw.

Er waren eens in de paar weken kleine marktjes bij mensen thuis waar iedereen welkom was. Dit was hun manier om wat geld te verdienen, hoewel een aantal mensen liever ruilden. Ze maakten van alles. Van groente tot sokken en truien of sieraden en tassen, hoeden, kaas … noem het maar op! 

Hoog in de bergen boven Fanano kwamen we een paar jaar geleden een echte heremiet tegen. Ze had een krottig huisje betrokken net naast een klein stroompje. Het huisje lag echt hoog in de bergen en was alleen te voet bereikbaar. We zagen rook uit het dak kringelen en wat honden blaften toen we langs liepen.

Bij de lokale VVV stond ze beschreven in een boekje dat uitleg gaf over een bepaalde wandeling en iedereen die we zijn tegengekomen in die buurt had het over haar. De meeste mensen waren bang om het pad langs haar huisje te nemen. Wij wisten van niets en probeerden de wandeling te volgen, maar raakten hopeloos verdwaald iets beneden het huis. 

Vanaf het dorpje waar ik woon in Toscane zie ik de Apennijnen. Toen dat jaar de winter begon en ik de sneeuw op de bergen zag, vroeg ik mij lang af hoe deze heremiet in hemelsnaam in haar eentje (met haar honden) op die hoogte kon overleven. Ze bleef lang onderwerp van gesprek bij ons thuis.

Maar goed, in Italië bestaat dus een gemeenschap waar bijna niemand vanaf weet. Ze wonen overal en nergens en leven in en met de natuur, behouden oude huizen voor totaal verval en helpen elkaar zoveel mogelijk.

Nogal afwijkend met het beeld dat velen van Italianen hebben, strak in het pak met de nieuwste merken zonnebrillen en één en al show en buitenkant. Die ‘moderne Italiaan’ is één uiterste en de mensen waar ik het over heb vormen het andere uiterste. 

Willemijn Lindeboom

Geschreven door Willemijn Lindeboom

Willemijn woont sinds 2001 in Italië. Na haar studie Technische Bedrijfskunde vertrok ze naar Tanzania en Zambia en toen ze na vijf jaar besloot dat het tijd was terug te gaan naar Nederland ging ze op vakantie naar Umbrië, vond het er zalig en bleef. Ze sprak al Italiaans omdat ze haar hele leven vakanties in Italië doorbracht en voor haar studie een jaar in Italië was om de taal te leren. In 2013 zei ze haar comfortabele leventje in Umbrië vaarwel om naar Toscane te verhuizen, ditmaal voor de liefde. Ze blogt nu af en toe op winitalie.com, geeft met veel plezier Italiaanse les - conversatielessen via Skype (www.willemijn.it), maakt websites en… behang (www.impressoitaly.com).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Loading…

Alberto Sordi en de ziel van Italië

Reisadvies: Italië scherpt coronamaatregelen aan