Hoe de Italianen vakantie vieren (en waarom wij daar nog wat van kunnen leren)

Als de mussen in Rome van het dak vallen en de thermometer in Napels de 40 graden aantikt, gebeurt er iets magisch in Italië. Of nou ja, magisch… er gebeurt vooral heel veel tegelijk. Waar wij Noord-Europeanen maanden van tevoren met Excel-sheets, Pinterest en routeplanners een minutieus reisschema naar een nog onontdekt stukje Frankrijk uitstippelen, pakt de Italiaan het anders aan.

Hoe viert de Italiaan vakantie? Spoiler: het liefst in eigen land, met de hele familie, en exact op dezelfde vierkante meter strand als de afgelopen 30 jaar. Welkom in de wondere wereld van de Italiaanse zomervakantie. Andiamo!

1. De collectieve volksverhuizing

Als je denkt dat de zwarte zaterdagen op de Route du Soleil erg zijn, dan heb je Ferragosto nog nooit meegemaakt. Rond 15 augustus transformeert Italië in één grote spookstad. Nou ja, de binnensteden dan. Kantoren sluiten, de lokale bakker hangt een bordje ‘chiuso per ferie’ (gesloten wegens vakantie) op de deur en heel het land trekt tegelijkertijd naar de kust of de bergen.

Oké, in de centra van Florence en Rome is het dan nog steeds druk met toeristen. Maar buitenwijken en middelgrote steden kunnen wel uitgestorven lijken. Wie op of rond 15 augustus door een stadje loopt, deelt het enkel met verdwaalde duiven en puffende buitenlandse toeristen die de memo hebben gemist. De Italianen zelf? Die staan bumper aan bumper in de traffico richting de zee. Of de bergen.

2. Want je hebt zee-mensen en berg-mensen

Slechts 2 types vakantie-Italianen zijn er. Gente di mare en gente di montagna. Tot welke categorie behoor jij? Het komt er dus op neer dat je óf naar het strand gaat of naar (koelere) campings in de Dolomieten, Alpen of Apennijnen trekt.

Het hangt er helemaal vanaf wat je familie al generaties doet. Sommigen trekken naar Apulië, anderen naar Calabrië, sommigen gaan de bergen bij de Noord-Italiaanse meren in en anderen geven toch de voorkeur aan Rimini of juist La Spezia aan de Ligurische kust. Hier liggen de herinneringen en hier kennen hele families iedereen. Het is het hoogtepunt van het jaar.

3. Het koninkrijkje op het strand

Eenmaal aangekomen bij la spiaggia begint het echte werk. De gemiddelde Italiaanse familie bouwt een compleet fort. Gewapend met koelboxen die qua formaat niet onderdoen voor een Amerikaanse koelkast, klapstoelen, parasols wordt het territorium geclaimd. En het mooiste is: ze staan waarschijnlijk naast exact dezelfde buren als vorig jaar. Want waarom zou je een nieuwe plek zoeken als de huidige al 30 jaar bevalt?

4. Nonna gaat mee (en de pasta op authentieke wijze ook)

Vakantie vieren in je eentje of met z’n tweetjes? Ongezellig! De Italiaan reist in kuddevorm. Dat betekent dat nonna (oma), de ooms, tantes, neven, nichten en de hond van de buren allemaal meegaan.

Dit heeft ook een praktisch voordeel: de culinaire tradities hoeven zo niet te wijken voor zoiets triviaals als een vakantie. Terwijl wij genoegen nemen met een lauw stokbroodje kruidenboter op de camping, tovert de Italiaanse familie op het strand een compleet driegangendiner tevoorschijn.

Pasta al forno (lasagna uit de oven) als lunch bij 35 graden in de schaduw? Geen enkel probleem. Nonna heeft de hele ochtend in de keuken van het vakantiehuisje gestaan, dus opeten zul je het.

5. Op avontuur? Nee, dank u

Wij noorderlingen willen nog wel eens ‘op ontdekkingstocht’. We boeken een ticket naar een land waar we de taal niet spreken en het eten niet kennen, puur voor het avontuur. De Italiaan kijkt hoofdschuddend naar dit soort zelfkastijding.

Waarom zou je het risico lopen dat de koffie niet te hachelen is of de pasta te gaar gekookt wordt? Nee, de Italiaan blijft trouw aan zijn eigen regio’s. Sicilië, Sardinië, Puglia of de bekende badplaatsen aan de Adriatische kust zoals Rimini; dát is waar het gebeurt.

Het eten is er top, de zon schijnt en iedereen spreekt – weliswaar met een lokaal dialect – Italiaans. Wel zo prettig. Bovendien wonen ze toch al in het mooiste land van de wereld.

6. De halve inboedel mee naar de camping

Wie denkt dat alleen Nederlanders en Duitsers met een volgepakte sleurhut op pad gaan, heeft nog nooit een Italiaanse familie op een camping zien arriveren.

Italianen die wél kamperen (vaak in een gigantische familietent of een comfortabele stacaravan), nemen het begrip ‘glamping’ heel serieus. De halve inboedel van thuis wordt meegesleept om het de casalinga (de huisvrouw) zo comfortabel mogelijk te maken.

Van de vertrouwde espressomachine tot complete serviessets en de strijkbout: alles gaat mee. Want vakantie vieren is leuk, maar het mag natuurlijk niet ten koste gaan van de huiselijke standaarden.

Het is dan ook wel makkelijk als je een chalet op zo’n typisch Italiaanse camping in eigendom hebt. Dan kun je er een mooi kunstgrasmatje in leggen en alles versieren met gekleurde lampjes, rood-wit geblokte tafelkleedjes, fotolijstjes van de hele familie en meer.

7. Fare bella figura: ook op het strand in stijl

Waar wij na een week kamperen gerust in een verwassen T-shirt, afritsbroek en slippers de lokale supermarkt in banjeren, piept de Italiaan daar wel anders voor. Het concept fare bella figura (een goede indruk maken) kent namelijk geen vakantiedagen.

Zelfs bij 38 graden op de boulevard zie je de heren in perfect gestreken linnen overhemden en de dames in elegante strandjurken, met een zonnebril die minstens een half maandsalaris heeft gekost.

Als je van het strand het stadje in loopt, kleed je je natuurlijk weer netjes aan. Je weet immers nooit wie je tegenkomt tijdens de passeggiata (de avondwandeling).

8. Live updates vanaf het strand

Als je op een Italiaans strand ligt, hoef je de krant niet te lezen; je hoort al het nieuws live om je heen. Zodra de parasols staan, begint het collectieve bellen. Mannen en vrouwen grijpen naar hun smartphone om de rest van de familie te updaten.

De onderwerpen? Altijd hetzelfde: hoe warm het is, hoe de golven zijn en, het allerbelangrijkste, wat er die middag of avond gegeten wordt. ‘Ja met mij, we hebben net de melanzane in de koelbox gezet. Wat eten jullie?’ Een vakantiedag is simpelweg niet compleet zonder dat de hele familieband warm wordt gehouden.

9. Geen vakantiespreiding? Geen probleem!

In Noord-Europa proberen we vakanties keurig te spreiden om files en overvolle parken te voorkomen. In Italië doen ze daar nauwelijks aan. Het hele land gaat vrijwel tegelijkertijd in augustus plat. Dat dit zorgt voor torenhoge prijzen en overvolle stranden, deert de Italiaan niet. Sterker nog: ze vinden de drukte stiekem wel gezellig. Alleen op een rustig strand zitten? Dat voelt voor hen alsof je naar een feestje gaat waar niemand is komen opdagen. De chaos hoort er simpelweg bij.

10. De zomer duurt lekker lang

In augustus gaat iedereen met vakantie, maar het zomerseizoen begint stiekem al eind april, begin mei en duurt diep tot in september. Een lange periode waarin je het rustiger aan moet doen omdat het warmen wordt. Met sporten, opleidingen of cursussen begin je straks wel weer, na die eindeloze zomer, als de eerste tekenen van de herfst zich aankondigen.

Wat kunnen we hiervan leren?

Hoewel we de neiging hebben om te lachen om de Italiaanse vakantiestress, de overvolle stranden en de ogenschijnlijke chaos, schuilt er een diepe wijsheid in hun aanpak. Het draait namelijk om il dolce far niente: het zoete nietsdoen. Niet de klok regeert de vakantie, maar het ritme van de maaltijden en het samenzijn met de mensen van wie je houdt. Het is een les in levenskunst.