in

Oudste aquaduct van Rome ontdekt

Oudste aquaduct van Rome ontdekt 1

De Metro C, de derde lijn van de Romeinse ondergrondse, blijft voor verrassingen zorgen. De aanleg ervan heeft al een schat aan archeologisch materiaal opgeleverd. Onlangs is wel een heel bijzondere vondst gedaan. Die van de Aqua Appia, het oudste aquaduct van de stad.

Als je waar ook maar in Rome een spade in de grond steekt, stuit je op overblijfselen uit de klassieke oudheid. Die regel is weer eens overtuigend bevestigd in de bouwputten van de Metro C. Deze metrolijn verbindt het centrum van de stad met de oostelijk gelegen wijken tot aan de buurtschap Pantano.

De werkzaamheden aan metrolijn C in het centrum van Rome
De werkzaamheden aan metrolijn C in het centrum van Rome (foto: Aart Heering)

Metrolijn pas in 2022 klaar

De aanleg van het 22 kilometer lange parcours – broodnodig in een door verkeer verstikte stad waar trams en bussen zich meestal maar stapvoets voortbewegen – heeft nogal wat voeten in aarde gehad. Al in 2007 is ermee begonnen, maar de (voorlopig) laatste halte, Fori Imperiali, wordt naar verwachting pas in 2022 opgeleverd. Tot dan gaat er op het Forum, tegenover het Colosseum, achter een planken afscheiding nog een fikse bouwput verscholen.

De op twee na laatste halte, San Giovanni, bij de kerk van Sint Jan in Lateranen, is inmiddels af. Deze wordt dit najaar in gebruik genomen. Bij de aanleg ervan zijn zo veel antieke resten aangetroffen, dat daarmee binnen het station een compleet museum kon worden ingericht. Het laatste traject voert door de Celio-heuvel, een van de oudste bewoonde delen van de stad. Daarvan getuigen een tombe uit het einde van de tiende eeuw v. Chr, een straat uit de Republikeinse tijd en tot aan de twintigste eeuw boven elkaar gebouwde fundamenten van woningen.

Het eerste aquaduct van Rome

Bij de graafwerkzaamheden werden op ruim zeventien meter diepte de 35 meter lange resten gevonden van een onderaards aquaduct. Volgens de archeologen die de onverwachte vondst momenteel in kaart brengen, gaat het om de Aqua Appia. Dit is het eerste grote aquaduct van Rome dat in 312 v. Chr. werd aangelegd op last van de censor Appius Claudius. Als consul schonk hij later ook zijn naam aan de uitvalsweg Via Appia.

Voor die tijd haalden de Romeinen hun drinkwater uit de Tiber en uit vijvers en putten. Dat water was waarschijnlijk heel wat minder vers dan het dertien kilometer verderop langs de Via Prenestina opwellende frisse bronwater. Voor zeven eeuwen lang voedde het aquaduct Appia de eerste Romeinse waterleiding.

Oudste aquaduct van Rome ontdekt 1

De Aqua Appia is drie maal grondig gerestaureerd. De laatste keer onder keizer Augustus kort voor het begin van onze jaartelling. Maar met de neergang van het Romeinse Rijk, en van de stad Rome zelf, kwam er de klad in. Uit aangetroffen resten blijkt dat in de vijfde en zesde eeuw het bouwwerk alleen nog werd gebruikt als riool voor de bewoners van de Celio.

Van hetzelfde aquaduct is kort geleden een kleine tien kilometer verderop nog een langer stuk ontdekt. Om precies te zijn bij de zesde mijlpaal langs de Via Prenestina. Dit volgde op archeologisch onderzoek in negen antieke putten, die eenmaal uitgegraven bleken te leiden naar een vijfhonderd meter lange, in de lokale tufsteen uitgehouwen gang. Daarvan is ruim vijftig meter inmiddels onderzocht.

Oudste aquaduct van Rome ontdekt 1

Romeins vernuft

Op 21 meter diepte stroomde het bronwater hierdoor met nauwelijks merkbaar verval van oost naar west, richting stad. Een sterk staaltje van waterbouwkundig vernuft en organisatie van de Romeinen! Uit de bouwstijl blijkt dat de 90 cm brede en ruim twee meter hoge, met cement afgedekte, gang stamt uit de tijd van Augustus, maar stut op een oudere basis, hoogstwaarschijnlijk die van Appius Claudius. En daarmee heeft de Aqua Appia, waarvan nog niet zolang geleden het bestaan alleen uit de klassieke literatuur bekend was, eindelijk concreet vorm gekregen.

Foto’s: Metro C opgraving Romeins aquaduct

Oudste aquaduct van Rome ontdekt
Beoordeel dit artikel

Geschreven door Aart Heering

Aart Heering

Aart Heering, historicus en journalist. Woont 30 jaar in Italië en werkt momenteel voor de Nederlandse ambassade in Rome.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Loading…