in ,

Sciopero!

Sciopero!
Sciopero! (foto: Wikimedia)

Vrijdag 26 oktober weerklonk in heel Italië weer het S-woord: Sciopero! Ofwel een staking die een etmaal lang het verkeer en een fiks deel van het economisch en maatschappelijk leven lamlegt.

Ontwend

We waren het een beetje ontwend. Onder de vorige regering is er minder gestaakt dan voorheen gebruikelijk en veel stakers koesteren sympathie voor de huidige regeringspartijen, Lega en (vooral) de Vijfsterrenbeweging (M5S). Maar nu was het dan toch weer zo ver en raakte het land van 21 uur op 25 oktober tot hetzelfde tijdstip de dag erna in de greep van een algemene landelijke werkstaking van de werknemers in het openbaar vervoer, de gezondheidszorg, het onderwijs en zelfs de brandweer.

Zo heel algemeen was de staking trouwens ook weer niet, want de grote vakcentrales – de linkse CGIL, de gematigde UIL, de katholieke CISL en de rechtse UGL – deden niet mee. Dat hoeft de pret niet echt te drukken, want Italië telt in totaal 27 officieel erkende vakcentrales, met daarnaast nog eens honderden lokale en beroepsbonden die allen wel eens een reden hebben om het werk neer te leggen.

Vrijdag

Bij voorkeur op vrijdag, omdat de stakers er dan een lang weekend van kunnen maken en de deelname dus gegarandeerd hoger uitvalt. Ditmaal was de werkonderbreking uitgeroepen door vijf vakcentrales, waaronder enkele nogal obscure, zodat uiteindelijk het merendeel van treinen, bussen, trams en metro wel normaal dienst deed.

LEES OOK:  Reistips Italië 2018: dit zijn dé bestemmingen voor dit seizoen

Het probleem in dergelijke situaties is echter dat je van tevoren nooit precies welke bus of tram wel, niet of wanneer gaat. Voor een groot deel van de openbaar vervoer gebruikers is dat voldoende reden om toch maar de auto te pakken. Zodoende is op stakingsdagen het stadsverkeer nog chaotischer dan normaal en zijn taxi’s nauwelijks te vinden. En als het dan ook nog regent, berg je dan helemaal maar!

Vandaag is het staking

Het woord sciopero stamt uit het Latijnse exoperare: stoppen met werken. In de loop van de tijd heeft het zijn huidige betekenis gekregen, die in het Italiaans haast meer een toestand aanduidt dan een gebeurtenis. Waar je in het Nederlands zegt ‘Er wordt vandaag gestaakt’, heet het in het Italiaan: ‘Oggi c’è sciopero’: Vandaag is het staking. Alsof het gaat om een natuurramp en zo ondergaat de modale Italiaan het ook.

Sciopero is onvermijdelijk, hoort bij het dagelijks leven en je kunt je er maar beter bij neerleggen. Nutsbedrijven en media helpen daarbij een handje door regelmatig ‘stakingskalenders’ te publiceren en op de dagen zelf bulletins te publiceren met de actuele situatie en de uren waarop een minimum aan transport toch gegarandeerd is.

LEES OOK:  EXPO 2015

Als je in Italië gebruik wilt maken van het openbaar vervoer, kan het daarom nooit kwaad om even na te gaan of het op de betreffende dagen niet toevallig ‘staking is’.

Waarom staken?

Meestal wordt gestaakt voor betere arbeidsvoorwaarden of herziening van al jaren geleden verlopen CAO’s. Soms gaat het om politieke stakingen tegen de regering of uit solidariteit met slachtoffers van een aanslag. (Al is niet altijd duidelijk hoe die bij een werkonderbreking gebaat zouden zijn.) Veel bonden hebben daarbij de gewoonte om niet pas na het stuklopen van loononderhandelingen het werk neer te leggen, maar al voor het begin daarvan, om hun kracht te tonen, die overigens in de afgelopen jaren beduidend is afgenomen.

Meestal onderschrijft maar een deel van de vakbeweging de doelstellingen van de staking, maar ook een kleine minderheid, om maar niet te spreken van ongeorganiseerde en wilde stakers, kan al voldoende zijn om het dagelijks leven in honderd te gooien.

De staking van 26 oktober had iets merkwaardigs. Er werd namelijk gestaakt voor afschaffing van de door de regering Renzi ingevoerde arbeidswet, een gegarandeerd basisinkomen, verlaging van de pensioengerechtigde leeftijd en een kortere werkweek. Stakende leraren wilden daarnaast afschaffing van stages in het bedrijfsleven, iets wat in Noord-Europa normaal en wenselijk wordt geacht, maar hier door de stakers als een vorm van uitbuiting wordt gezien.

LEES OOK:  Bed e Breakfast Oltrepo Pavese

Het wonderlijke is, dat veel van deze punten vrijwel rechtstreeks uit het programma van regeringspartij M5S lijken overgenomen. Waarom dan toch ageren? Vermoedelijk is het de bedoeling geweest om de M5S een hart onder de riem te steken in haar rivaliteit met de Lega, die er op sociaaleconomisch gebied heel andere ideeën op nahoudt. Of het is simpelweg de terugkeer naar een beproefd en wat nostalgisch ritueel.

Sciopero!
Beoordeel dit artikel

Geschreven door Aart Heering

Aart Heering

Aart Heering, historicus en journalist. Woont 30 jaar in Italië en werkt momenteel voor de Nederlandse ambassade in Rome.

Loading…

Vergeet je deze dingen (niet) op weg naar Italië?

Dingen die je vergeet mee te nemen naar Italië

Extreme wateroverlast in Venetië

Driekwart van Venetië onder water