Hernica Saxa: reis door 4 prachtige stadjes vlak bij Rome (deel 3)

Veroli is de hoogste van de 4 steden.  Het stadscentrum ligt op circa 700 meter hoogte, maar de gemeente strekt zich uit tot aan de ruim 2.000 meter hoge Monti Ernici. Bij aankomst worden we op het dakterras van het gemeentehuis onthaald op muziek van zampognari  (doedelzakspelers) met besneeuwde bergtoppen op de achtergrond. Bij hun folkloristische uitdossing horen ook de cocie, leren schoenen die met om het been gewonden veters achter de knie worden vastgemaakt.

De streek ten zuiden van Rome ontleent daaraan haar naam Cioceria en de inwoners staan bekend als ciociari, wat in Rome ook wel onvriendelijk wordt gebruikt als synoniem voor boerenpummel.

Dag 3: Veroli, stad van de Heilige Trap

In het Museo Archeologico zien we cyclopische muren uit de 4^e eeuw v.Chr. die nu de fundamenten vormen van het stadhuis, en een unieke Romeinse kalender die hier in 1922 in 60 marmerschermen is opgegraven.

Een onderaardse gang leidt naar een ruimte die in de Oudheid vermoedelijk als heiligdom gold en in later eeuwen als knekelhuis voor de bovenliggende kathedraal werd gebruikt. Ook hier zijn de begeleidende teksten Italiaans, maar biedt een app Engelse en Duitse vertalingen.

De Dom zelf wordt nog gerestaureerd (met geld van het PNRR), maar moet van de zomer klaar zijn. Hetzelfde geldt voor het gloednieuwe Archeologisch Museum der Italische volkeren (Hernici, Volsci, Latini e.a.), dat in juni weer opengaat na een grondige, eveneens door het PNRR bekostigde, herinrichting.

De historie wordt altijd maar naar Rome toegeschreven, en het wordt nu wel eens tijd dat er aandacht komt voor de andere volkeren die aan de wieg van de ‘Italische’ beschaving stonden, zeggen ze in Veroli.

Basiliek van Santa Maria Salome

Even buiten het stadscentrum, met een mooie blik op de vlakte van de Sacco, ligt de Basiliek van Santa Maria Salome, waarmee niet de jongedame van de 7 sluiers wordt bedoeld, maar de schoonmoeder van de apostel Petrus. Naar verluidt zou zij vanuit het Heilige Land naar Veroli zijn getrokken en daar zijn overleden. In 1209 werden haar stoffelijke resten opgegraven en verrees op de vindplaats de Basiliek.

In de overwegend barokke kerk zijn nog wat Middeleeuwse fresco’s te zien, naast een kistje dat ooit de relieken van Salome bevatte en een unieke bezienswaardigheid: een trap, die in 1751 door paus Benedictus XIV gepromoveerd werd tot Heilige Trap, omdat in de 11de van de 12 treden een splinter van het Heilig Kruis wordt bewaard.

Daarmee is Veroli, na Jeruzalem en Rome, de derde stad die kan bogen op een H. Trap, die net als de beide andere door pelgrims op de knieën wordt beklommen, in ruil voor een fikse aflaat.

Twee kilometer buiten het centrum, op de plek waar Salome zou zijn gestorven, ligt de Chiesa di Santa Maria degli Angeli. In dit rustieke en rustige Middeleeuws kerkje zijn in de late Middeleeuwen fresco’s aangebracht van heiligen en pelgrims, naast een zeldzame zogende Madonna.

Prato di Campo

Vandaar rijden we via beukenbossen en haarspeldbochten in ruim een half uur naar de Prato di Campo, een hoogvlakte op 1.100 meter. Van daaruit zijn talrijke parcoursen uitgezet voor trekking en mountainbike.

In de zomer is het hier druk, wanneer toeristen en inheemsen verkoeling en beweging zoeken, en ook voor ons is het een welkome afleiding na zo grondig te zijn ondergedompeld in godsdienst en cultuur.

Abdij

Niettemin is ook de laatste etappe in Veroli ook weer religieus getint. Dom Loreto Camilli, de abt van de Abdij Casamari (ofwel het huis van Marius, een vroege christen) verwelkomt ons bij de ingang. De abdij werd in 1005 gesticht door vier Benedictijner monniken op de resten van een Romeins dorp en groeide in een paar eeuwen uit tot het huidige indrukwekkende complex, dat een rijke bibliotheek omvat, een museum, een apotheek annex winkel en gastruimten voor pelgrims.

In 1140 gingen de Benedictijnen van Casamari over tot de cisterciënzer orde, die ook nu nog de abdij beheert, zij het met nog maar 15 monniken in plaats van de 100 van vroeger. Ora et labora, bid en werk, is hun motto, en dat zie je ook af aan de abdijkerk, die anders dan alle andere die we hebben gezien elke vorm van beschildering ontbeert.

De plaatjes waren immers bedoeld voor het gemene volk dat de Schrift niet kon lezen, maar dat gold niet voor de monniken en dus bleven wanden en zuilen naakt, wat hun omvang nog indrukwekkender maakte.

Bij het vertrek uit Veroli komen we langs Building peace, een in 2016 opgericht monument voor de vrede.  Het bestaat uit halve cirkels, die het onvoltooide vredesstreven symboliseren, aangevuld met – door de respectievelijke ambassades geleverde – bouwstenen uit 101 landen, waaronder de VS, Iran, Rusland, Oekraïne, Israël en Palestina …

Wordt vervolgd