Vaticaan en Microsoft maken digitale versie van de Sint-Pieter met AI

Een vruchtbare synthese van geest en materie. Zo zou je in filosofische termen het samenwerkingsverband kunnen definiëren tussen de Fabbrica di San Pietro (de Vaticaanse instelling die de Sint-Pieter beheert), de digitale gigant Microsoft en Iconem, een Frans bedrijf dat gespecialiseerd is in het digitaliseren van cultureel erfgoed. Het resultaat is een virtuele kloon van de Sint-Pieter, die het mogelijk maakt om de kathedraal tot in de verste uithoeken van nabij te zien.

400.000 beelden

Na 2 jaar voorbereiding werden in 3 weken – ‘s avonds, na de sluiting van de basiliek voor het publiek – met behulp van drones, camera’s en lasers meer dan 400.000 beelden in hoge resolutie gemaakt: ‘voldoende om 5 miljoen dvd’s te vullen’, aldus Microsoft-vertegenwoordiger Brad Smith tijdens de presentatie van het project in de Vaticaanse perszaal.

Gebruik makend van de fotogrammetische methode, het combineren van vele uit verschillende hoeken genomen foto’s, is een driedimensionaal beeld gereconstrueerd, dat een vrijwel perfecte tweelingzus van de basiliek oplevert.

In de loop van het project La Basilica di San Pietro: AI-Enhanced Experience werd bovendien een groot aantal voor het menselijk oog nauwelijks waarneembare onvolkomenheden – scheurtjes, breuken, ontbrekende stukjes mozaïek, spinnenwebben – aangetroffen die nu tijdig kunnen worden gerestaureerd.

Het is de eerste keer dat met behulp van kunstmatige intelligentie (AI) een driedimensionale kopie wordt gemaakt van een religieus monument van deze omvang. Volgens kardinaal Mauro Gambetta, aartspriester van de basiliek en directeur van de Fabbrica, is het een prachtige manier om zo veel mogelijk mensen, ook wie zelf niet in staat is om zelf het Vaticaan te bezoeken, deel te maken van de geestelijke en culturele bezieling die van de basiliek uitgaat.

Meer prozaïsch is een virtueel bezoek aan de site ook nuttig als voorafje om al een idee te krijgen voordat je de Sint-Pieter zelf in gaat.

Pétros enì

De digitale versie van de Sint-Pieter gaat van start in de loop van december, kort voor de opening van het Heilig Jaar 2025 op Kerstavond. Daaraan vooraf is zij al te zien in de tentoonstelling Pétros enì. (‘Hier ligt Petrus’ in het Grieks, de omgangstaal van de eerste christenen in Rome, de in een scherf gekerfde tekst die werd aangetroffen bij het vermoedelijke graf van de apostel.)

Daarvan werd onlangs een voorvertoning gehouden voor bij het Vaticaan geaccrediteerde journalisten. De expositie vindt plaats op het dakterras naast de koepel van de Sint-Pieter, dat een prachtig uitzicht biedt op de Vaticaanse tuinen en dat je bereikt met een uiterst trage lift of via een duizelingwekkende smalle wentelgang.

Daarnaast is te zien dat, net als in de aanpalende Romeinse stadswijken, ook op het dak van de basiliek zelf nog naarstig wordt geklust met het oog op het komende Jubeljaar (2025).

Virtuele reis

In de verduisterde, betrekkelijk kleine tentoonstellingszaal is de kennismaking met de Sint-Pieter van dichtbij. De schilderingen die de door Michelangelo ontworpen koepel sieren, en die je vanuit de basiliek zelf nauwelijks kunt zien, bewegen nu langzaam voor ons heen.

Aan de wanden vertellen andere bewegende beelden de wordingsgeschiedenis:

• het Circus (renbaan) van keizer Caligula, waar Petrus, de eerste bisschop van Rome, in het jaar 64 werd gekruisigd.
• het grafkapelletje uit de 2de eeuw onder de huidige Sint-Pieter waar de spreuk ‘Pétros enì’ is aangetroffen.
• de 4^e-eeuwse basiliek van keizer Constantijn.
• de geleidelijke afbraak daarvan tijdens de bijna een eeuw durende bouw van de nieuwe Sint-Pieter.
• en tenslotte de huidige basiliek.

In een lagergelegen expositieruimte is plaats voor architectonische röntgenopnamen van de basiliek door de eeuwen heen en een rondleiding door een lege Sint-Pieter.

Tot slot maak je een virtuele reis omhoog van de catacomben waar bij opgravingen in de jaren 40 de (zeer waarschijnlijke) laatste rustplaats van de apostel werd gevonden omhoog tot het oog in de koepel dat uitziet op de hemel. Indrukwekkend.

Praktische informatie

De tentoonstelling Pétros enì zal dagelijks toegankelijk zijn voor maximaal 600 bezoekers, verdeeld over 10 rondleidingen van 45 minuten. Digitaal reserveren noodzakelijk.

Meer informatie op www.basilicasanpietro.va/en/petros-eni en virtual.basilicasanpietro.va/en (inclusief 3D virtual tour).