7 mooie wandelroutes in Toscane
7 mooie wandelroutes in Toscane (foto: Pixabay)
in , ,

7 wandelroutes in Toscane: natuur, spiritualiteit, monumenten en gezondheid

Trekking, marcheren of gewoon slenteren: wandelvakanties raken steeds meer in trek. Zeker in Toscane, dat al sinds de klassieke oudheid te voet wordt doorkruist door pelgrims, kooplieden, hoogwaardigheidsbekleders, soldaten en toeristen.

Drukke steden als Florence, Siena en Livorno blijven de voornaamste attracties, maar een groeiend aantal bezoekers opteert voor het alternatief van rust, spiritualiteit en gezondheid dat wordt geboden door het binnenlandse heuvel- en berglandschap met zijn smalle paden, groene wouden, bergpassen, middeleeuwse stadjes, kerken en kloosters.

Nieuw: atlas van wandelingen door Toscane (bron: visittuscany.com)

Het regionaal bestuur van Toscane is er grif bij om in te springen op toeristische trends en heeft daarom onlangs een overzicht gemaakt van 7 degelijk uitgezette wandelroutes, van 4 tot 27 dagtochten langs de antieke pelgrimswegen.

1.378 km wandelen door Toscane

Download de routes als KML-bestanden (bron: visittuscany.com)

Met elkaar zijn die goed voor 1.378 km wandelpad met in totaal 35.000 meter hoogteverschil, van de Tyrreense kust tot aan de toppen van de Apennijnen, verdeeld over 72 etappes die door 119 gemeenten en langs 20 toeristische topattracties voeren.

Deze Atlante dei Cammini, ofwel de Atlas of Tuscan Walks, is eerder deze maand plechtig gepresenteerd en is nu toegankelijk op het web (zie onderaan het artikel.)

De beschrijvingen van routes en bezienswaardigheden zijn vrij algemeen, maar daarom heel geschikt ter oriëntatie. Voor de exacte plaatsbepaling kun je KML-kaartgegevens downloaden op je smartphone (onder meer via Google Earth) en wie meer wil weten wordt via links doorverwezen naar meer specifieke sites. Kortom, een heel handig hulpmiddel bij de keuze en voorbereiding van je Toscaanse wandelreis.

Dan nu eerst de 7 routes:

1. Via Francigena – 380 km

De Via Francigena bij Monteriggioni, een van de bekendste wandelroutes in Toscane (foto: Michela Simoncini – Flickr)

De meest bekende bestrijkt het Toscaanse deel van de Francigena, de door aartsbisschop Sigeric van Canterbury in het jaar 990 vastgelegde pelgrimsweg die van zijn stad naar Rome voerde en inmiddels bijna zo vermaard is als de weg naar Santiago.

Het Toscaanse traject is opgedeeld in 16 etappes, die de hele regio van noord naar zuid doorkruisen. Het begint met een start in de Apennijnen, op de 1.100 meter hoog gelegen Passo della Cisa, gevolgd door een geleidelijke afdaling, via Sarzana en Massa, met zicht op de door mermerwinning steeds verder afgebroken Alpi Apunane, naar het beeldhouwersstadje Pietrasanta.

Dan volgt een reeks etappes langs klassiekers als Lucca, San Gimignano, de kleine burcht van e en Siena. Tot slot non een bergachtig traject langs de heetwaterbaden van Bagno Vignoni en de Monte Amiata, de hoogste top van Toscane, om in Acquapendente de grens met de regio Lazio te bereiken.

2. Via di Francesco – 428 km

Dit is het terrein van Franciscus van Assisi. Niet één enkel parcours, maar een netwerk van 7 paden met in totaal 27 etappes van samen 428 kilometer. Vertrekpunt is de Basiliek van Santa Croce in Florence vanwaar verder het traject voert langs stadjes als Arezzo, Cortona en Sansepolcro, de geboorteplaats van Piero della Francesca met het aan hem gewijde museum.

Maar het is toch vooral een tocht door groene heuvels en valleien – Valdarno, Valtiberina en Valdichiana -, door het Nationaal Park Casentino en langs middeleeuwse dorpen, kastelen, pievi (pelgrimskerken) en kloosters als die van Vallombrosa en het wereldvermaarde Camaldoli.

‘Een bijna mystieke onderdompeling in de natuur’, zoals La Repubblica terecht schreef. Voor wie aan 400 km nog niet genoeg heeft gaat een zijpad naar Umbrië, de regio van herkomst van ‘de man uit het dal van Spoleto’, de titel van de Franciscusbiografie van Helene Noltenius.

3. Via Romea Sanese – 84 km

In de middeleeuwen was dit de kortste verbinding tussen Florence en Siena. Nu is het een niet te zware wandelroute van 84 kilometer verdeeld over 4 etappes:

  • Van Florence naar San Casciano Val di Pesa.
  • Dan door de bossen en wijngaarden van de heuvelachtige Chianti streek naar Badia a Passignano, met zijn schitterende, uit de vroege middeleeuwen stammende en in de 11e eeuw gerestaureerde benedictijner abdij.
  • De dag erop via het rustieke San Donato in Poggio met zijn mooie Romaanse pieve naar Castellina in Chianti.
  • En tenslotte nog een dagje richting Siena.

Een route met wat heuveltjes, maar geknipt voor wie het zich verder niet al te moeilijk wil maken.

4. Via Romea Germanica – 140 km

Het Toscaanse deel van de oude route van pelgrims uit Oost-Europa en Scandinavië, 140 km in 7 dagen, begint met een fikse stijging vanuit Bagno di Romagna in de gelijknamige streek.

Het leidt vervolgens door een bos en lommerrijk gebied via kleine, uit de middeleeuwen stammende steden als Corezzo, Chitignano en Subbiano naar Arezzo, ooit een belangrijk Etruskisch centrum dat nu ook bekend is door zijn antiquairs en waar je de Toscaanse atmosfeer kunt opsnuiven zonder over de hoofden van (andere) toeristen te hoeven lopen.

De volgende interessante stad is Cortona en daarna loopt de route niet ver van het Trasimeense Meer, berucht geworden door de slag van 217 v. Chr. waarin de Carthaagse veldheer Hannibal een Romeins leger vernietigend versloeg, verder naar Umbrië, op weg naar Rome.

5. Via Romea Strata – 108 km

‘Klein Florence’ Pistoia ligt op de route van de Via Romea Strata (foto: Unsplash)

Een reeks plaatselijke wegen vormen samen de antieke, 1.400 kilometer lange, ‘straat’ vanuit Midden-Europa naar Rome. Zij komt Italië binnen via Friuli en Veneto, gaat dan dwars door Emilia-Romagna en komt vervolgens Toscane binnen vanuit de Apennijnen.

Het Toscaanse deel is 108 km lang, verdeeld over 6 etappes, en staat ook bekend als Via Nonantola, naar de Benedictijner abdij die in de vroege middeleeuwen hier de baas was.

Het eerste deel loopt stijgend en dalend door de de bossen en dorpjes van de Montagna Pistoiese, een bergachtig gebied in het Toscaanse deel van de Apennijnen, om vervolgens af te dalen tot weinig boven zeeniveau in Pistoia, waar de dagtocht eindigt op het mooie Piazza Duomo, voor de kathedraal van San Zeno.

In de laatste dagen stijgt het weer wat in de heuvelketen Montalbano en tenslotte komt de Nonatola uit op de Via Francigena.

6. Via Matildica – 102 km

Wandelroutes Toscane - De route van La Via del Volto Santo
De route van La Via del Volto Santo (bron: Turismo Italia News)

Genoemd naar Matilda van Canossa (ook bekend geworden door haar kasteel waar de Duitse keizer Hendrik IV in 1076 3 dagen in regen en kou wachtte op vergiffenis van de paus) loopt deze weg vanaf Mantua in Lombardije door Emilia Romagna tot aan Lucca.

Het Toscaanse deel is 102 kilometer lang, af te leggen in 5 dagtochten en om het niet al te eenvoudig te houden, staat de tweede helft ervan weer bekend als de Via del Volto Santo (Heilig Gelaat).

De eerste Toscaanse etappe gaat van Gazzano naar San Pellegrino in Alpe en is meteen al goed voor 1.100 meter stijgen en 500 meter dalen. Ook de volgende dagen wordt nog wel wat van de beenspieren gevraagd in de bergachtige streek Garfagnana.

Het pad loopt langs kleine rustieke stadjes als Castelnuovo en Gallicano en komt uit voor de middeleeuwse muren van Lucca, een van de ten onrechte minder bekende pareltjes van Toscane.

7. Via Laurentina – 114 km

De Crete Senesi in Toscane (foto: Di Chap – Flickr)

Van Siena naar Cortona loopt dit 114 kilometer lange pad, te doen in 4 of 5 etappes, door een heel ander soort Toscane. Het is dat van de Crete Senesi, een maanlandschap van calanche, door erosie grillig kaalgeslepen steile hellingen, en biancane, koepelvormige lage heuvels met door uitgewasemde zouten witte koppen.

Ook de over lichtgekleurde klei lopende paden staan hier bekend als ‘strade bianche’. Wit zijn ook de palazzi van Serre di Rapolano, opgetrokken in het travertijn van de plaatselijke groeven.

De Laurentina loopt vervolgens langs Sinalunga en over het Sentiero della Bonifica, ofwel het Polderpad, van de door de Florentijnse groothertogen (van de families Medici en Habsburg-Lotharingen) drooggelegde Val di Chiana, tot aan Cortona.

Uiteindelijk komt het pad uit op het bedevaartsoort Loreto in de Marken, waaraan het zijn naam ontleent.

Het traject van de Via Francigena door Toscane (bron: visittuscany.com)

Meer informatie over deze Toscaanse wandelroutes

Via de onderstaande website kun je verder informatie over de routes bekijken en de routegegevens via KML-bestanden downloaden voor je smartphone.

www.visittuscany.com/it/cammini (Italiaans)  
www.visittuscany.com/en/walks (Engels)

Als je na een dag fiks doorstappen ook nog eens goed wilt eten en drinken, kun je terecht bij een andere regionale site, www.vetrina.toscana.it.

Written by Aart Heering

Aart Heering, historicus en journalist. Woont 30 jaar in Italië en werkt momenteel voor de Nederlandse ambassade in Rome.

Comments

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scholfilet met salsa verde

Recept: scholfilet met salsa verde

Februari 2015: de Feyenoord-rellen in Rome

Hand in hand, kameraden