in ,

Addio Raffa

Raffaella Carrà (1943-2021): showgirl, sekssymbool en homo-icoon

Raffaella Carrà (foto: Wikimedia - Jumpin Jiminy)

Raffaella Carrà, la Raffa nazionale, is niet meer. La più amata degli italiani (De meest geliefde onder de Italianen), zoals het tv-journaal haar gisteren noemde, is heengegaan en met haar een stuk Italiaanse historie en volkscultuur.

Raffaella Carrà was showgirl, sekssymbool en homo-icoon, maar vooral soubrette, een term waarmee oorspronkelijk een dartel zangeresje werd aangeduid, maar dat in de Italiaanse tv-wereld, mede door toedoen van Raffaella zelf, is uitgegroeid tot een mix van actrice, prima ballerina, zangeres en presentatrice.

Raffaella Carrà en de Italiaanse televisie

Zij was het allemaal tegelijk en was daarmee bij uitstek de belichaming van het varietà, die middag- en avondvullende programma’s van populaire muziek, gelikte interviews, simpele grappen en hupse dansmariekes waarop de Italiaanse televisie tientallen jaren lang het patent leek te hebben.

Raffaella Carrà, vrouw van vele talenten

Maar zij was veel meer dan dat. De Italiaanse media citeren om strijd de Britse krant The Guardian, die haar een paar jaar geleden omschreef als ‘een cultuuricoon die Europa het plezier van seks heeft geschonken’.

Een wat overdreven uitspraak, die wellicht meer zegt over Engelse erotiek dan over Raffaella, maar die wel aangeeft hoe groot haar impact is geweest, zeker op de Italiaanse maatschappij.

Raffaella Pelloni, die zich al vroeg in haar carrière vernoemde naar de futuristische schilder Carlo Carrà (haar voornaam kon blijven, want gelijk aan die van Raphael), werd in 1943 geboren in Bologna.

Zij begon in de jaren 60 op de toen opkomende tv en kreeg bijrollen in enkele van de vele films die toen in Italië werden gedraaid, zoals Von Ryan’s Express (1965) waarin zij met Frank Sinatra te zien was.

Rafaella Carrà op de Italiaanse televisie

Canzonissima

Haar succes kwam in de jaren 70, met het liedjesprogramma Canzonissima waar zij meteen al voor een schandaal zorgde door te verschijnen met een kostuum dat haar navel bloot liet.

In het Italië van toen, waar kerk en christendemocratie het nog helemaal voor het zeggen hadden, leidde een dergelijke schennis van de eerbaarheid tot verontwaardigde en woedende reacties van bisschoppen en nette burgers, maar het betijde en Carrà, die naast zangeres ook nog eens een goed opgeleide danseres was, mocht blijven van de RAI.

En met het Vaticaan kwam het ook weer goed, zodat ook kardinaal Ravasi, voorzitter van de Pauselijke Raad voor de Cultuur, na haar overlijden een lieflijke tweet aan haar wijdde.

Sensueel vermaak

Via het toen nog zwart-witte scherm werd Raffaella Carrà in korte tijd een symbool van sensueel vermaak. Met haar ponykapsel, superstrakke tops en leggings, blond, slank en sinuosa (welgevormd zou de Nederlandse vertaling zijn, maar het Italiaanse woord klinkt zo veel wulpser), werd ze de geheime droom van elke Italiaanse man.

En dan de teksten. A far l’amore comincia tu (Laten we het doen en begin jij maar, als zeer vrije vertaling): tja, wie zou daar nee op zeggen.

Wie kent niet het uitdagende Mi piace hm hm, de aanhef van Tuka tuka, dat in 1971 ook weer tumult veroorzaakte doordat tijdens het liedje Raffa en verschillende mannen elkaar aanraakten op meerdere plekken van het lijf, zij het net niet dáár.

Heel mooi is ook La mia vita è una roulette/E i numeri tu li sai/Il mio corpo è una moquette/ Dove tu ti addormenterai: Mijn leven is een roulette/En jij kent de nummers/Mijn lichaam is een tapijt/Waarop jij in slaap zal vallen (Tanti auguri, 1978).

Voor het conservatief-bigotte Italië van toen was dat wel even slikken, maar het was een teken dat ook in Italië the times they are a changing.

Professioneel en veelzijdig

Maar anders dan veel van haar navolgers bleef Carrà altijd discreet en nooit vulgair en straalde zij, ondanks haar strakke outfit, eerder vrolijkheid uit dan geiligheid. (Vergelijk de houseversie van A far l’amore comincia tu in de film La Grande Bellezza maar eens met het origineel.)

Dat, naast haar professionaliteit en veelzijdigheid, is ook de reden waarom Raffaella Carrà nimmer van het scherm is verdwenen.

Iedereen die sinds de jaren 80 Italiaanse tv heeft gezien, is wel eens gestuit op de programma’s die zij heeft gepresenteerd, succesformules voor het hele gezin met altijd hoge kijkcijfers: Fantastico, Pronto, Raffaella?, Carràmba, Domenica In, Il Salotto di Raffaella Carrà

Enzovoort tot aan A raccontare comincia tu in 2019 op RAI 3. Met tussendoor een presentatie van het Festival van Sanremo en vier jaar lang Hola Raffaella in Spanje, waar ze ook mateloos populair is, net als in Latijns-Amerika.

Naast president Mattarella stuurde daarom ook de Spaanse premier Sánchez een rouwbericht de wereld in: Raffaella Carrrà heeft ons bezield.

Gay-icoon

Ondertussen werd Raffaella, die  zelf twee lange relaties met haar managers heeft maar het huwelijk onnodig vond, ook nog eens een heldin binnen de homogemeenschap.

Haar muziek wordt gespeeld op Gay Prides over de hele wereld, op die van 2017 in Madrid werd zij uitgeroepen tot mondiaal gay-icoon en in 2006 maakte haar vriend Tiziano Ferro voor haar het hilarische nummer E Raffaella è mia.

Zelf zei zij in een interview in 2018: ‘Al bij Canzonissimo trof ik in de staf veel jongens die homo waren. En ik heb me altijd afgevraagd hoe het mogelijk is, dat er een kloof bestaat tussen deze mensen en ouders, vrienden en maatschappij.’

Een nog altijd actuele vraag in het Italië van nu waar een wet tegen homogeweld al maanden wordt tegengehouden door parlementaire obstructie, conservatieve media en Vaticaanse inmenging.

Geschreven door Aart Heering

Aart Heering, historicus en journalist. Woont 30 jaar in Italië en werkt momenteel voor de Nederlandse ambassade in Rome.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Groeten uit de Laars deel 3: Benjamin en zijn Vespatours

Een nieuw huis in Italië – deel 15 (slot)