In Italië loont het ’s zomers om vroeg op te staan

Vanochtend was ik al om 5 uur wakker. Het werd al warm in het huis en ik was vroeg gaan slapen. Dat is het mooie hier in Italië, het wordt al heel vroeg licht, maar ook weer vroeg donker. Denk dat de natuur dat zo geregeld heeft voor de mensen die moeten werken op het land en in de bouw. Want ’s morgens is het vaak nog koel en val je niet flauw van de hitte.

Aangezien ik zo vroeg was besloot ik maar even naar het strand te gaan met de honden. Daar kwam ik een visser tegen. Hij was bezig schelpjes uit het zand te halen die dan weer gegeten worden in de pasta.

Met een zelf gefabriceerd apparaat met een grote hark eraan, liep hij door het water, woelde het zand op, waarop de schelpjes naar boven kwamen en in zijn net schoven. Ik had deze schelpen nog nooit gezien en ze zitten dus ook verstopt in de onderlaag. 

De man was al 85 en dat gaf je hem niet. Net als vele ouderen hier in Zuid-Italie had hij jaren in Duitsland gewerkt. Vangen van de schelpen was zijn hobby en wat ik begreep leefde zijn vader vroeger van de schelpenvangst. Nu is de opbrengst mager, maar dat deerde hem niet. Hij hoeft er niet van te leven en deed het puur voor de ontspanning en om even het huis uit te zijn.

In de zomer ga ik graag vroeg naar het strand. Het is dan lekker rustig en er zijn nog maar weinig mensen. De ochtend op het strand heeft zo zijn eigen sfeer. De strandtenten beginnen op te starten, op zee zie je de vissersboten weer terug naar de haven gaan en in de verte zie je de zon opkomen. Er zijn meestal nog geen toeristen en de mensen die er zijn zijn vaak de lokale 60-plussers.

Ze zijn er ’s zomers meestal tegen een uurtje of zes en installeren zich op de vrije stranden met hun parasolletje en hun stoeltjes. Rond een uur of 12 zie je ze vaak massaal weer naar huis vertrekken om te gaan eten. 

Helaas zie je de afgelopen jaren de hoeveelheid aan vrije stranden verdwijnen. De stranden worden steeds meer in bezit genomen door ligbedden en parasols die je moet huren. En de prijzen die je daar voor moet betalen rijzen de pan uit.

Toen wij hier 10 jaar geleden nog als toeristen kwamen, betaalde je voor een bedje met parasol 10 euro.  Nu vragen ze rustig 35 euro voor datzelfde bedje. Niet alleen het bedje is duurder geworden, ook het eten en het parkeren. Kon je vroeger voor 45 euro een lekker dagje strand hebben, nu betaal je vaak het dubbele, als je het daar al voor redt.

Met de komst van de vele toeristen is de afgelopen jaren veel veranderd in Zuid-Italië. Vooral in augustus is het erg druk want dan komen alle Noord-Italianen vakantievieren in het zuiden. Dit is dan ook de maand dat wij, maar ook de lokale bevolking, thuis blijven. Het is vaak file rijden naar het strand en dan maar hopen dat er nog een parkeerplek is. Wij kiezen in die maand liever voor het zwembadje in de tuin.

Vroeg opstaan in Italië loont dus. Je ziet de zon opkomen, hoort de geluiden van de nachtdieren verstommen, een enkel vosje wegvluchten en de vogels ontwaken. In de verte slaan honden aan en dan weet je dat de vuilnisman in aantocht is. De mensen van de ophaaldienst beginnen echt al heel vroeg. Ik hoorde van een vriendin wiens vriend daar werkt dat hij ’s nachts om 3 uur opstaat om naar zijn werk te gaan.

Ze werken ook altijd op zon- en feestdagen, dit om te voorkomen dat met het warme weer vuil te lang op straat blijft staan. Katten en zwerfhonden hebben er een hobby van gemaakt om de zakken open te trekken. 

Niet alleen de vuilophalers beginnen vroeg, maar alle mensen die buiten werkzaamheden verrichten. Het is vaak al vrij levendig op straat rond een uur of zes. De mensen die op het land werken gaan op pad met hun Ape of tractor, de bouwvakkers, electriciens en dergelijke vertrekken met hun busjes en de marktkooplui beginnen hun kramen op te zetten.

Ik vind het altijd een prachtig gezicht hoe je de al wat oudere mannen, met hun gebruinde gezichten, boven op hun tractor ziet genieten. Geen baas die in hun nek hijgt, de tijd aan zichzelf en de hele dag in de buitenlucht.

In de ochtend is het nog koel en bewerk je het land. Om één uur ’s middags ga je naar huis want dan wordt het te heet. Maar meestal zijn de werkzaamheden dan ook al allemaal gedaan. Dat ligt natuurlijk wel aan de hoeveelheden land die je te bewerken hebt en welke tijd van het jaar het is. 

Thuis wacht de vrouw met de warme maaltijd en daarna wordt er een siësta gehouden. Ja, de rolverdeling hier bij ons in het verre zuiden nog vrij traditioneel. De man werkt en de vrouw blijft thuis en zorgt voor de kinderen en het huis.

Je ziet wel steeds meer dat de jongere generatie dit patroon probeert te doorbreken en gaat studeren om dan een baan van 9 tot 5 aan te kunnen nemen. Maar de werkgelegenheid is hier in het zuiden niet groot en vaak trekken de jongeren als ze afgestudeerd zijn naar het noorden van Italië om daar hun geluk te beproeven. Of wat ook heel populair is: emigreren naar Nederland of Duitsland omdat daar de lonen nu eenmaal hoger liggen. 

Voor de mensen in de bouw is hier wel voldoende werk te vinden. Ook zij beginnen al rond een uurtje of 7 en werken dan onafgebroken door tot 14 uur. Geen pauzes, gewoon doorbuffelen. Momenteel zijn er werklui bij ons bezig en ik voel me soms schuldig als ik met een kop koffie in de loungeset ga zitten.

Ik bied ze regelmatig koffie of water aan, maar daar willen ze niets van weten. Italianen drinken trouwens weinig koffie op een dag. Ik zie ze nooit iets eten of drinken. Nu heb ik me een keer laten vertellen dat ze dat niet doen omdat ze dan bij mensen naar het toilet moeten en dat vinden ze gênant.  

Waar ik ook veel bewondering voor heb zijn de mannen die aan de weg werken. Ze staan vaak continu in de gloedhete zon hun werk te doen. Tropenroosters kennen ze niet en ik vraag me af of er iets is van een arbeidsinspectie die de boel even komt controleren. In Nederland zouden dit soort dingen niet voorkomen, maar hier zijn ze het gewoon gewend en verrichten ze hun werk zonder te protesteren of te mopperen.  

Zomer in Italië blijft een bijzondere tijd. Nu ik er woon kijk ik er anders naar en ben hem anders gaan beleven. Toen we hier als toeristen kwamen hadden we vaak geen oog voor het dagelijks gebeuren van de lokale bevolking. Het enige waar we op gefocust waren was zon, zee, lekker eten en toeristische plekken bezoeken.

Een dagje regen was toen een drama. Nu ben je blij als er regen valt. Toeristische plekken en stranden bezoeken we nauwelijks meer in de zomer. Is dat een gemis? Nee, want zoals de Italianen zeggen: in september wordt Italië weer van de Italianen.