in , ,

Palermo: minder maffia, meer cultuur

Palermo Culturele Hoofdstad 2018
Palermo Culturele Hoofdstad 2018 - foto's: Aart Heering

Wie deze zomer naar Palermo gaat, hoeft zich niet te vervelen. De Siciliaanse hoofdstad is dit jaar de Culturele Hoofdstad van Italië. Palermo viert dat met een indrukwekkend programma van in totaal 783 evenementen, waarvan 83 internationale. (Het volledige overzicht, dat regelmatig wordt bijgesteld, is te zien op www.palermocapitalecultura.it.) Het cultuurjaar is de voorlopige bekroning van een langdurig beleid en ontwikkeling, die wel bekend staat als de Palermitaanse Renaissance.

‘Palermo is veranderd van hoofdstad van de maffia in culturele hoofdstad. Natuurlijk is er nog maffia in Palermo, maar dat geldt ook voor andere steden. Het voornaamste probleem van de stad is niet meer de misdaad, maar het verkeer, en ook daar werken we aan. We zijn hard bezig om onze stad steeds mooier te maken en het toerisme groeit daarom gestaag,’ zei burgemeester Leoluca Orlando vorige week bij de presentatie op de buitenlandse persclub van het culturele zomerprogramma van Palermo.

Leoluca Orlando, burgemeester van Palermo
Leoluca Orlando, burgemeester van Palermo (bron: PalermoToday)

Antimaffiapartij

De 68-jarige Orlando, die de meeste van de afgelopen 30 jaar burgemeester is geweest, heeft meer dan wie ook zijn stempel heeft gedrukt op het nieuwe Palermo. Aan het begin van de jaren 90 leidde hij het volksverzet tegen de Cosa Nostra, waarvoor hij zelfs een eigen antimaffiapartij, La Rete, oprichtte. Tegelijkertijd startte hij een indrukwekkend schoonmaak- en restauratieprogramma dat nog steeds gaande is.

LEES OOK:  Reistips Italië 2018: dit zijn dé bestemmingen voor dit seizoen
Parco della Favorita
Parco della Favorita

Gedaanteverwisseling

Palermo heeft zodoende een grondige gedaanteverwisseling ondergaan. De verloederde, onbehaaglijk aandoende en van uitlaatgassen vergeven stad van een kwart eeuw geleden is nu een gastvrij en gezellig oord geworden. Met schone straten, grondig opgeknapte monumenten en fris gesausde panden, verzorgd groen, een autovrij centrum en overal leuke barretjes en trattorie.

De authentieke atmosfeer hangt nog altijd in de drie kleurrijke markten Ballarò, Vucceria en Capo, in de smalle middeleeuwse straatjes en in de typische gerechten zoals de pasta alla Norma en het pani ca meusa (broodje milt: erg lekker!).

Er is nog veel te doen en de periferie is nog altijd niet om over naar huis te schrijven, maar het valt te begrijpen, dat de laatste tijd steeds meer buitenlanders zich een pied-à-terre aanschaffen in het oude centrum van de Siciliaanse hoofdstad.

Voetgangersgebied: Via Maqueda
Voetgangersgebied: Via Maqueda

Cultuurhoofdstad

De uitverkiezing tot cultuurhoofdstad is een belangrijke impuls voor Palermo, die het stadsbestuur maximaal wil uitbuiten. Daarom heeft het de mooiste locaties in de stad beschikbaar gesteld voor de zomerevenementen rond de internationale kunstbiënnale Manifesta 12, die op 15 juni wordt geopend.

Voor elke editie van Manifesta wordt een andere stad uitgekozen en ditmaal is dus gekozen voor Palermo, dat daardoor als cultuurhoofdstad flink wat internationale luister krijgt bijgezet.

LEES OOK:  VIDEO: crowdfunding voor camping in Abruzzen groot succes

Het hoofdkantoor van Manifesta is gevestigd in Amsterdam en de Nederlandse inbreng is dit jaar aanzienlijk, met namen als textielkunstenares Claudy Jongstra, het bureau Droog Design, de Technische Universiteit Delft en het Rotterdamse architectenbureau OMA, dat een multidisciplinaire ‘Atlas van Palermo’ zal presenteren.

Veel evenementen zullen zich afspelen in de Santa Maria dello Spasimo, een 16e eeuwse kerk waarvan het dak ooit is ingestort en nooit hersteld, wat een prachtig toneel voor openluchtevenementen oplevert.

Lo Spasimo
Lo Spasimo

De Spasimo ligt in de Kalsa, de oude Arabische wijk, die de afgelopen jaren van onguur steeds meer trendy is geworden. Een andere schitterende locatie is de Zisa, een middeleeuws Arabisch-Normandisch fort dat er tientallen jaren bij lag als een verwaarloosd blok steen maar nu schitterend is opgeknapt.

La Zisa
La Zisa
La Zisa
La Zisa
Teatro Politeama
Teatro Politeama

Natuurlijk komen ook de grote schouwburgen van de stad, Het Teatro Massimo en het Politeama Garibaldi, aan bod. Groene omlijsting bieden de Giardino Botanico (botanische tuin), waar Manifesta het motto Planetary Garden zal uitwerken, en het  immense park La Favorita, waar de burgemeester hof houdt in de 17e eeuwse Villa Niscemi.

Giardino Botanico
Giardino Botanico
Giardino Botanico
Giardino Botanico
Villa Niscemi
Villa Niscemi

Buiten het centrum worden activiteiten georganiseerd in onder meer de volkswijk ZEN (Zona Espansione Nord) en het luxe Mondello, het strand van de Palermitanen.

Parco La Favorita
Parco della Favorita

Kunstenaars uit de Lage Landen

Op het programma staan in totaal 132 concerten en 72 tentoonstellingen. In het Palazzo Reale, ook wel bekend als Palazzo dei Normanni, is tot eind mei een expositie te zien onder de titel Sicilia, pittura fiamminga. Deze is gewijd aan kunstenaars uit de Lage Landen die van de 15e tot de 17e op Sicilië werkzaam waren of wier werken door Siciliaanse adel of geestelijken werden aangekocht.

LEES OOK:  Nederlanders en Vlamingen gaan bij voorkeur naar Toscane, voor het lekkere eten en de cultuur

Naast Vlamingen gaat het daarbij ook om Noord-Nederlanders (het is altijd weer een probleem om Italianen dat verschil uit te leggen), zoals de Middelburger Jan Gossaert, beter bekend als Mabuse, Jan van Scorel en Matthias Stom uit Amersfoort, leermeester van zijn stadgenoot Kasper van Wittel die later in Rome furore zou maken als Gaspare Vanvitelli.

Jan Gossaert (Mabuse), Madonna met Kind
Jan Gossaert (Mabuse), Madonna met Kind

De tentoonstellingenreeks besluit in november met een klapper, gewijd aan de 15e eeuwer Antonello da Messina, wellicht de grootste kunstenaar die Sicilië heeft voortgebracht.

Palermo: minder maffia, meer cultuur
Beoordeel dit artikel

Geschreven door Aart Heering

Aart Heering

Aart Heering, historicus en journalist. Woont 30 jaar in Italië en werkt momenteel voor de Nederlandse ambassade in Rome.

Loading…

Foto Reinout Bosman: YouTube

Column: de aanvraag residentie

bevrijdingsdag italie 25 april

Italiaanse Bevrijdingsdag: 25 april